Yarın (Perşembe) BTSO’nun 136. kuruluş yıldönümü. Bu önemli gün için BTSO Meclis Başkanı Ali Uğur ve BTSO Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İsmail Kuş tarafından Heykel’deki Atatürk Anıtı’na çelenk sunumu yapılacak. Onun ardından BTSO’nun kurucusu Merhum Osman Fevzi Efendi’nin Emir Sultan Mezarlığı’ndaki kabri ziyaret edilecek.
Bursa’da sanayi ve ticaretin gelişimine katkı sağlayan önemli STK’ların başında Bursa Ticaret ve Sanayi Odası gelir. 19. yüzyılın sonlarında Bursa’nın gelişmesi noktasında bir kurum altında birleşilmesinin kaçınılmaz olduğu fikri doğar.
BTSO’NUN DOĞUŞU
Bu amaçla kentin Ticaret ve Sanayi kesiminin önde gelenleri Koza Han’da küçük bir odada bir araya gelir ve 6 Haziran 1889 günü Bursa Ticaret Odası’nın kurulmasına karar verirler. Böylece Bursa Ticaret Odası resmen kurulup ilan edilir. Toplanan kurucular ilk olarak oda başkanlığına daha önce 1875 ve 1884 yıllarında iki dönem belediye başkanlığı yapmış olan Osman Fevzi Efendi’yi (Reis-i Evvel) seçerler.
Yardımcılığına (Reis-i Sani) Kamil Bey seçilirken; yönetim kurulu üyeleri ise Hacı Ali Bey, Kartaki Efendi, Kişkar Efendi, Mehmet Ali Efendi, Kostan Efendi ve İshak Efendi’den oluşur. Böylelikle o günün söylemi ile “Erbab-ı Ticaret (Ticaret erbabı) ve Hüdavendigar (Bursa) Vilayet mahallesinin meselelerini hal için (çözmek için) teşrik-i mesai eylemek üzere Bursa Ticaret Odası” kurulmuş olur.
Yönetim Kurulu ilk toplantısında Nafiz Efendi’yi birinci, Papazyan Efendi’yi ikinci müşavirliğe (Danışman) atar. Yedi lira aylıkla da Elmasyan Efendi, katipliğe getirilir. Bu suretle Bursa Ticaret Odası’nın ilk genel sekreteri ünvanını başka tip adı ile “Elmasyan Efendi” alır.
Başkan Osman Fevzi Efendi, Odanın ilk toplantısını “Efendiler, miktar-ı kafi (yeterli) ekseriyet mevcuttur. İlk içtimai (toplantıyı) küşat ediyorum (açıyorum). Mesaimizin millet ve memleketimize hayırlı olmasını Cenab-ı Haktan niyaz eylerim” sözleriyle açar.

Bir yıl sonra 1890’da kurulan Sanayi Odası ile birleşerek “Bursa Ticaret ve Sanayi Odası” adını alır. İlk yıl Ticaret Odasına 70 üye kaydını yaptırır. Bir yıl sonra bu sayı 105’e yükselir.
1891 yılında yapılan seçimde Oda yönetim kurulu şu isimlerden oluşur:
“Başkan: Parsih Efendi, Üyeler: Kirkor Efendi, Boduryan Ohannes Efendi, Eleftiriyadis İsak Efendi, Hombuşyan Ohannes Efendi, Damcıyan Atnas Efendi ve Nihibetyan Karabet Efendi. 1889 Yılında Ticaret ve Sanayi Odası kurulduğu zaman Bursa’da işletmelerin envanteri şöyledir:
“54 Harir (ipek) Fabrikası, 300 Havlu tezgahı, 50 kumaş dokuma tezgahı, 50 un fabrikası, 100 yağ fabrikası, 25 futacı (ipekli peştamal) tezgahı, 8 beledi (pamuklu kumaş) tezgahı, 7 müskirat (alkollü içki) fabrikası, 5 kara kalem tabir olunan piş imal tezgahı, 1 elmas fabrikası, 1 demir ve makina fabrikası, 1 banka.”
Buradaki toplam 54 fabrikanın 14’ü işlemez durumda; kalan 40 fabrika ise senede ancak 6 ay faaliyette bulunmaktaydı. Nitekim Oda Meclisi, gerek ipek fabrikaları, gerek diğer fabrikalar hakkında uygulanabilecek bir tüzük taslağı kaleme alınması için çaba gösterir.
Bu çalışmalar için Oda Meclis üyelerinden Rıza ve Cevat Beyler’le Agop, Steliyanidi, Karnik Şişmanyan, Stephan, Hasan Hüseyin ve İnsatas Efendi’lerden oluşan bir komisyon oluşturulur. Vilayet sağlık müfettişi, ziraat müdürü ve Oda başkanı ile üyelerden biri, Bursa Belediyesi üyelerinden iki kişi de bu komisyona katılır.
10 Şubat 1890 tarihli buyrultu ile BTSO tarafından hazırlanan Bursa’da sanayi envanteri de şöyleydi:
“Bursa’da güvenilir bir sarraf tüccar olmayıp, ancak hükümet tarafından onaylanan Bursa Osmanlı Bankası şubesi olup, Osmanlı Sancağı ile işler ne kadar kes ve kayıt varsa da bilinmemektedir. Bursa şehri ile Mudanya’da, 3.000 çıkrıktan oluşan 54 adet ipek fabrikası mevcut olup bunlardan 1.000 çıkrıklı, 14’ü atıl durumuna girmiştir. 2.000 çıkrıklı 40 fabrika ise, yılda 6 ay atıl kalmaktadır. Şehir içinde önceleri 200 adet futacı tezgâhı varken, bugün 25 adede inmiştir. Havlucu tezgâhı 150 adet iken, bugün 300’ü aşkın olduğu bilinmektedir. Yakın zamanlara kadar 400 adet beledi tezgâhı varken şimdi 8’e inmiştir. Karakalem tabir olunan 400, (yine) bu kadar peştamal tezgâhı işlenmekte iken, şimdi 5’e inmiştir. Önceleri 1000’i aşkın kumaş tezgâhı varken, şimdi 6’ya inmiştir. Yukarıda sözünü ettiğimiz üzere, önceden var olup bugün kullanılmayan kumaşçı tezgâhından 200 adedinde bugün (1889 yılında), buruncun ve keyfiye misali şeyler dokunmaktadır.”
1890 yılında 105, 1891’de 14, 1892’de 8, 1893’de 42 yeni üye kaydı yapılır. 1927 yılında oda üyelerinin sayısı 1815’i bulur.

6 Haziran 1889 günü Koza Han’ın küçük bir odasında hizmete başlayan Bursa Ticaret Odası bir yıl sonra kurulun Bursa Sanayi Odası ile birleşerek “Bursa Ticaret ve Sanayii” adını alarak görevine 16 yıl burada devam eder. 1906 yılında Belediye binasının bir odasında çalışmalarına bir müddet devam ettirdikten sonra, Emir Han’ın arkasında üç odalı bir yer satın alarak buraya taşınır. Kapalıçarşı ile Cumhuriyet Caddesi arasında kalan Borsa Sokağı’ndaki binanın temeli 11 Şubat 1971 günü atılır.
Bu alana yerleştirilen iki katlı bina 1973 yılında tamamlanır. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası çalışmalarına aralıksız 26 yıl bu binasında devam ettikten sonra 1999 Temmuz ayında, Bursa Organize Sanayi Bölgesinde yeni yapılan binasına taşınır.
BTSO MECLİS BAŞKANLIĞI YAPANLAR VE DÖNEMLERİ
BTSO Meclis Başkanlığı yapanlar şunlardır:
Osman Fevzi Efendi (1889-90)
Farsih Efendi (1890-94)
Haleplizade Mehmet Şefik Bey (1894-96)(1900-03)
Çerezci Damadyzade Kamil Bey (1896-1900)
Şeyh Bahaddin Efendizade Mehmet Emin Bey (1903-06)
İnegöllüzade Mehmet Saffet Bey (1906-08)(1909-11)(1925-29)
Hacıpaşazade Rıza Bey (1908-09)(1917-21)
İpekçi İsmail Efendi (1911-13)
Mehmet Rafet Bey (1913-17)
Seyitzade Damadı Ali Behçet Bey (1921-24)
Yorgancızade Mehmet Kamil Bey (1924-25)
Rüştü Egel (1937-38)
Kazım Akhun (1939)
Cevat Borçbakan (1942)
Ekrem Erkmen (1943-46)
Burhanettin Türe (1946-51)
Sait Ete (1951-54)
Ferit Akçor (1954-59)
Nevzat Perkün (1959-60)
Rıza İlova (1960-62)
Ahmet Eker (1962-63)
Rafet Sözüçetin (1963-66)
Ziya Uğur (1966-69)
Feridun Malcıoğlu (1969-78)(1981-84)
Adnan Türkay (1978-81)
Mümin Gençoğlu (1984-87)
Cengiz Battalcıoğlu (1987-92)
Mustafa Paçacı (1992-95)
Türker Çilingir (1995-97)
Burhan Vatan (1997-05)
İlhan Parseker (2005-13)
Remzi Topuk (2013-18)
Ali Uğur (2018-)

BTSO YÖNETİM KURULU BAŞKANLIĞI YAPANLAR VE DÖNEMLERİ
BTSO 1940 yılından itibaren Yönetim Kurulu tarafından yönetilmeye başlar.
Bugüne kadar BTSO Yönetim Kurulu Başkanlığı Yapanlar şunlardır:
Sait Ete (1940-51)
Baha Cemal Zağra (1951-54)
Hayri Terzioğlu (1954-60)
Hasan Alkoçlar (1960-63)
Kamil Tolon (1963-65)
Abdi Biçen (1965-69)
Hüseyin Sungur (1969-72)
Selahattin Aktar (1973-75)
Ali Osman Sönmez (1972-73)(1975-83)(1984-87)
(1987-92) (1987-92)(1992-95)
Mehmet Şener (1983-84)
M. Mutlu Uraz (27.11.1989 – 11.12.1989)
Celal Sönmez (1995-2013)
İbrahim Burkay (2013-)

SON SÖZ
Bugün BTSO yönetim kurulu şu isimlerden oluşur:
İbrahim Burkay başkanlığındaki yönetim kurulu İsmail Kuş, Cüneyt Şener, Hasan Gürses, İbrahim Gülmez, Alparslan Şenocak, Haşim Kılıç, Muhsin Koçaslan, Erol Kılıç, Abidin Şakir Özen ve Hakan Batmaz.
Ali Uğur başkanlığındaki BTSO’nun Meclisi başkan yardımcıları Murat Bayizit ve Metin Şenyurt’tan oluşurken; katip üyeliklerini ise Gülçin Güleç ile Selin Sakder Akyıldız yapar.
Evet, BTSO bugün 22 sektör konseyi, 70 komite ve 57 binden fazla üyesiyle ülkemizin en güçlü odalarından biridir.
BTSO Başkanı İbrahim Burkay özelinden tün BTSO Yönetimi, çalışanları ve üyelerine nice yaşlar diliyorum.