Yalın felsefe, yalın yönetim, yalın üretim. Temeli Toyota Üretim Sistemi’ne(TPS) dayanan (Bu sistemin temelide II. Dünya Savaşı sırasında Amerika’da geliştirilen bir üretim yaklaşımının sonrasında Japonlar tarafından alınıp, Toyota tarafından da mükemmelleştirildiği bir modele dayanıyor.) ve dünyada 1980’li yıllardan sonra Amerika’da fark edilip, önemsenmiş bir yaklaşım.

Yaklaşımın temeli her alandaki israfın yok edilmesi üzerine kurulu. Burada bir ürün üretiminde veya bir hizmet veriminde doğrudan müşteriye katma değer yaratmayan her şey israf kabul ediliyor ve üretim/hizmet modelinin dışına çıkartılıyor. İşin yapılış süresinden, işin maliyetine; işin yapıldığı alanın fiziksel büyüklüğünden, işi yapan insan sayısına; stoksuz bir üretim ve hizmet anlayışına kadar geniş bir konu. Özetle her şeyin haritalandırıldığı, her şeyin standartize edildiği ve her şeyin sürekli iyileştirildiği bir bakış, anlayış ve felsefe.

Burada iki vazgeçilmez her şey için oluşturulan standartlar ve kaizen diye tanımlanan sürekli iyileştirilmelerdir. Kuşkusuz bunun için çeşitli araçlar kullanılır. Ama “iyiye doğru dönüşüm” anlamına gelen kaizensüreçtekiyanlış uygulamaların düzeltmeleri/iyileştirmeleri değil; o işlemler bütünü içinde süreçte yer alan herkesin mevcut yaptığı işleri daha iyi hale getirmeleridir.

Bundan 25 yıl önce Dünyayı Değiştiren Makine kitabı ile tanıştığım, 2002 yılından sonra yalın enstitü üyesi sıfatıyla gönüllüsü olduğum, Bursa’da bu konun duyurulması noktasına, ilk toplantıların ve zirvelerin düzenlenmesi noktasında nacizane katkılarımın olduğu bir konu.

YALIN BELEDİYECİLİK

Ülkemizde yalın belediyecilik ile ilgili ilk çalışma Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından başlatıldı. Ve bu çalışma bazı belediyelere de model oldu.

Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 2020 yılında Alinur Aktaş’ın talimatları ile başlatılan, Ulaş Akhan’ın koordinatörlüğünde yürütülen ve Alper Bayrak ile ekibinin sürdürdüğü‘Yalın Belediyecilik’ uygulamasının kurum kültürü haline gelmesine yönelik uğraşlarla bugüne kadar 796 milyon TL’lik kazanım sağlandı.

2021 yılında ise bu çalışmanın ilk kazanımları Merinos Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi’nde paylaşılmıştı. O paylaşımı ülkemize yalın çalışmaları ilk getiren(1998-OSD ile) ve daha sonra da 2002 yılında Yalın Enstitü’yü kuran ve yalın felsefe, yönetim anlayışı ve üretim modelinin ülkemizde tanıtılması noktasında büyük emekleri olan Yalçın İpbüken ile birlikte izlemiştik. Toplantı öncesinde de Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Bursa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Ulaş Akhan ve Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Alper Bayrakile kahvaltı fırsatı yakalamıştık. Toplantıda Yalçın Bey de bir konuşma yapmıştı.

O toplantıdan çok etkilenmiştim. Çünkü o toplantıda yalın uygulamaları hayata geçiren her birimin yöneticisi/müdürü ve uygulayıcıları kendi çalışmalarını büyük bir heyecanla paylaşmışlardı. Bu bir biçimde yalın kültürün bir kurumda yerleşmeye başlamasının ilk adımlarıydı. Değerli bulmuştum.

Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından sürdürülen yalın belediyecilik uygulamaları, Çarşamba sabahı Mudanya Şükrü Çavuş Aile Destek Merkezi’nde düzenlenen programda akademik odaların temsilcileri, Uludağ Üniversitesi, Bursa Teknik Üniversitesi ve Mudanya Üniversitesi’nden akademisyenlerle paylaşıldı. Toplantıda, Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Alper Bayrak, bugüne kadar yaptıkları çalışmaları ve elde ettikleri kazanımları, katılımcılarla paylaştı. 

YALIN PROJELERDEN KAZANIMLAR

Bu yalın uygulamalar kapsamında yapılan çalışmalarla, akaryakıt kullanım verimliliği yüzde 5 arttı, ihtiyaç duyulan kiralık araç miktarı da yüzde 16 azaldı. Araçların tamir ya da bakım için bekleme sürelerinde yüzde 17 iyileşme sağlanırken, ihtiyaç duyulan temizlik personeli sayısı yüzde 37, güvenlik personeli sayısı da yüzde 16 azaldı. Biyosidal ilaç maliyetleri yüzde 78 azalırken, cenaze nakil hizmetlerinde kapasite yüzde 50 arttı. Çalışma kapsamında 618 yalınlaştırma projesi uygulanırken, hizmet çeşitliliğinin sürekli artmasına rağmen 2018 yılına oranla personel sayısında yüzde 13 azalma sağlandı. Tüm bu iyileştirmelerle birlikte yatırımların genel bütçedeki oranı yüzde 22’den 2022 yılı sonu itibariyle yüzde 42’ye yükseldi.

SON SÖZ

Yerel yönetimler bir kamu hizmeti verir. Bunu merkez ve o yereldeki toplanan vergilerle sağlar. Bu noktada kullandığı kaynak kamunun kaynağıdır. Orada yaşayan herkesin parasıdır. Bu paranın doğru kullanılması, paranın israfının bir takım araçlarla önlenmeye çalışılması ve bunun için bir biçimde yola çıkılmış olması benim bakış açımdan değerlidir.

Kolaylıklar diliyorum.