UNESCO 17. Genel Konferansı, 17 Ekim-21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanır. 16 Kasım 1972 tarihinde UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme’yi kabul eder.

Türkiye sözleşmeye 14.04.1982 tarih ve 2658 sayılı Kanunla taraf olma kararı alır. Gerekli belgelerin UNESCO Genel Merkezi’ne sunulmasıyla Türkiye Sözleşmeye 16.03.1983 tarihinde resmen taraf olur.

1972 Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması Sözleşmesi’ne göre oluşturulan ve Dünya Mirası Komitesi (DMK) tarafından belirlenen Dünya Mirası Listesi‘nde Dünya Miras Alanı olarak ilan edilen 1199 miras yer alır. Bunlardan 933’ü kültürel, 227’si doğal ve 39’u karma (doğal ve kültürel) miraslardır.  Türkiye’nin bu listede 19’u kültürel, 2’si karma olmak üzere 21 miras alanı bulunur. İlk giren miras 1985 yılında Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) oldu.

SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS

Bunların ardından Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nun Paris’te 29 Eylül-17 Ekim 2003 tarihleri arasında toplanan 32.Genel Konferansı, 17 Ekim 2003 tarihinde “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul eder. Sözleşme, TBMM’nin 19.01.2006 tarihli oturumunda oy birliği ile kabul edilir. Türkiye’nin taraf olma süreci 27 Mart 2006 tarihinde tamamlanır.

Aralık 2022 tarihi itibariyle Türkiye’nin Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine kayıtlı 25 adet unsuru bulunur. İlk unsur Meddahlık Geleneği’nin, 2008 yılında listeye girmesiydi.

Somut Olmayan Kültürel Miras “Sözlü anlatımlar, sözlü gelenekler, gösteri sanatları, toplumsal uygulamalar, ritüel ve festivaller, halk bilgisi, evren ve doğa ile ilgili uygulamalar, el sanatları geleneği gibi kültürel ürünleri ve üretim süreçlerini” ifade eden bir kavramdır.

SOKÜM MÜZELERİ

Kısa adı ICOM olan Milletlerarası Müzeler Konseyi, 2007 yılında ilan ettiği müze tanımında kültürel mirası “somut ve somut olmayan kültürel miras” olarak tanımlar. Böylece müzeler somut kültürel mirasın yanı sıra somut olmayan kültürel mirasın korunmasından da sorumlu hâle gelir. Bu gelişmeler Somut Olmayan Kültürel Miras (SOKÜM) Müzeciliği alanını yaratır. 

Türkiye’de ise SOKÜM müzeciliği, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Halk Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından SOKÜM’ün müzelenmesi ile ilgili sempozyumlarla tartışmaya açılır.

Ayrıca Türkiye’de Halk Bilimi Müzeciliği ve Sorunları adlı sempozyumla birlikte 2002 yılında merkez müdürü Prof. Dr. M. Öcal Oğuz tarafından toplanan nesnelerle “Türk Halkbilimi Müzesine Doğru” adlı bir sergi de gerçekleştirilir. 23 Eylül 2005 tarihinde ise bu serginin sürekliliği sağlanarak Türkiye’deki ilk SOKÜM müzesi olan Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi 23 Eylül 2005 tarihinde kurulur. 2013 yılında da aynı Merkeze bağlı Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi ziyarete açılır. Bu iki müze örneği, Türkiye’de SOKÜM müzeciliği alanında model oluşturur ve 2021 yılına kadar yedi müze daha kurulur.

Müzeler, “Somut Olmayan Kültürel Miras Müzeleri” ve “Somut Olmayan Kültürel Mirasla İlişkili Müzeler” şeklinde iki başlık altında toplanabilir.

SOKÜM müzeleri; Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Halk Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi (2005), Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi (2013) ve Kahramanmaraş Dulkadiroğlu Belediyesi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi (2019)’dir.

SOKÜM’le ilişkili müzeler ise Beypazarı Yaşayan Müze (2007), Ünye Yaşayan Kültürel Miras Müzesi (2009), Bursa Yaşam Kültürü Müzesi (2018), Adıyaman Üniversitesi Yaşayan Kültürel Hazineler Müzesi (2018), Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi NEVÜ Kapadokya Yaşayan Miras Müzesi (2019), Boyabat Yaşayan Kültürel Miras Müzesi (2020)’dir.

BURSA UNESCO DERNEĞİ SOKÜM MÜZESİ

Bursa SOKÜM Müzesi, Bursa’nın 23. Müzesi, Bursa UNESCO Derneği projesi olarak hayata geçirildi. Törene Nilüfer’in Misi Mahallesinde hizmete giren müzenin açılış törenine Nilüfer Belediye Başkanı Turgay Erdem, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanvekili Ali Mersin, Bursa İl Kültür Turizm Müdürü Kamil Özer, 27. Dönem Bursa Milletvekili İsmail Tatlıoğlu, Bursa Büyükşehir Belediyesi eski Başkanı Recep Altepe, Bursa UNESCO Derneği yöneticileri katıldı.

Bu müze kapalı ve açık alan büyüklüğü bakımından ülkemizin en büyük SOKÜM müzesi. Müzede SOKÜM’ün 5 Alanında 10 ayrı faaliyet uygulanıyor. 

Açılış töreninde Bursa UNESCO Derneği Başkanı İlker Özaslan katkı koyanlara teşekkür etti.

Bursa UNESCO Derneği’ni, emeği geçenleri, katkı koyanları kutluyor ve hayırlı olsun diyorum.