Bugün ulusal/milli marşımız olan İstiklal Marşımızın TBMM’de kabulünün 105. yılı.
12 Mart 1921’de tam 105 yıl önce bugün Kurtuluş Savaşımız devam ederken ve Cumhuriyetimiz kurulmadan önce Milli/Ulusal Marşımız olan İstiklal Marşımız TBMM’de kabul edildi.
Size bugün bunun kısa öyküsünü ve öyküdeki Bursalılar’dan kısaca söz etmek istiyorum.
1921 yılında Maarif Vekaleti (Milli Eğitim Bakanlığı) bir Milli Marş yazılması için yarışma açar. Bu yarışmayı kazanan için de 500 TL mükafat koyar. Yarışmaya 724 şiir katılır. Yarışmaya para ödülü konulduğu için Mehmet Âkif (Ersoy)’in katılmadığı öğrenilir. Bunun üzerine Maarif Bakanı Hamdullah Suphi (Tanrıöver), Mehmet Âkif’e 5 Şubat 1921’de bir mektup yazar ve yarışmaya katılmasını engelleyen durumun halledilmesi noktasında teminat verir.
Daha sonra Mehmet Âkif şiirini yarışmaya gönderir. Yarışmada 7 şiir ön elemeyi geçer. Bu şiirler Mehmet Âkif, Mehmet Muhsin, Kemalettin Kami(Kamu), İskender Haki, Hüseyin Suad, A.S. ve yarışmaya M rumuzu ile katılan Bursa Milletvekili Muhittin Baha Bey’dir. Muhittin Baha (Pars) Bey müzakereler esnasında şiirini geri çeker.
Aynı zamanda 1918’de Şam Mersiyesi’ni de yazan ve bir dönemler Bursa’da ağabeyi Hüsnü (Uluğ) Bey’in Bursa Sultanisi (Erkek Lisesi) Matematik öğretmeni olması sebebiyle Bursa’da olan Kemalettin Kami’nin (Kamu) şiiri de finaldedir. Özetle 7 şiirin 2’si Bursa’dandır.
12 Mart 1921 tarihli TBMM oturumunda Mehmet Âkif’in “Kahraman Ordumuza” diye ithaf ettiği İstiklal Marşı isimli şiir resmi marş olarak milletvekillerinin alkışları ile kabul edilir. Maarif Bakanı Hamdullah Suphi(Tanrıöver) bu şiiri meclis kürsüsünden okur.
Evet, Mehmet Âkif ‘in İstiklal Marşı şiir olarak “feilatün(failatün), feilatün, feilatün, feilan(fa’lün)” vezniyle ve dörtlükler şeklindedir. Şair Kurtuluş Savaşı’nın kazanılacağına olan inancını bağımsızlık, hak, iman, vatan, din v.b. konuları milliyetçi bir görüşle dile getirir. Şiirin bütünü, dörtlükler halinde yazılmış kırk bir dizedir. Sonuncu bölük beş dizedir.

AKİF’İN ÖRNEK DAVRANIŞI
İstiklal Marşı‘nın kabulünden sonra Mehmet Âkif Ersoy para ödülünü alır ve ödülün tamamını Kurtuluş Savaşı Gazi ve Şehitleri’nin eşlerinin kurduğu bir derneğe bağışlar.
Bu konu ile ilgili bir anekdot da D. Mehmet Doğan‘ın Camideki Şair:Mehmet Âkif kitabında bulunur.
Mehmet Âkif‘in maddi sıkıntı içinde olduğundan Tacettin Dergahı‘nda kaldığı bir gün kapı çalınır ve ihtiyaç sahibi bir kişi ondan bir şeyler ister. O da sahip olduğu tek şey olan paltosunu verir. Âkif, paltosuz kaldıktan sonra TBMM‘ye gidip gelirken kışın yakın arkadaşı olan Neyzen Tevfik‘in kardeşi Şefik Tevfik‘in paltosunu alır. Yarışma bittikten sonra Şefik Tevfik, Mehmet Âkif‘in parayı bağışladığını görünce ona “Hiç olmazsa içinden bir palto parası alsaydın” diye takılır. Bu sözlere Âkif gücenir ve yakın dostu Şefik Tevfik ile bir süre görüşmez.
***
Mehmed Ragîf, daha sonra kullandığı isimle Mehmet Âkif Ersoy (20 Aralık 1873, İstanbul – 27 Aralık 1936, İstanbul), Türk şair, veteriner hekim, öğretmen ve siyasetçidir. Mehmet Âkif Ersoy, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti‘nin (KKTC) ulusal marşı olan İstiklâl Marşı‘nın yazarıdır.

BURSA KARTPOSTALI VE İSTİKLAL MARŞI
Cumhuriyet döneminde İstiklal Marşı’nın her bir kıtası bir ilin kurtuluşu anısına gravür biçiminde bastırılır. Burada Bursa için bastırılan kartpostalı görüyorsunuz.
Üzerinde Yeşil Bursa’nın Kurtuluş Günü Eylül (1) 338 yazıyor. En altında da Yunanlılar’ın facia-i işgali 8 Temmuz (1)336 yazmakta.
Ayrıca “Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın” ile başlayan kıta da burada yazmaktadır.
Rahmetli dedem I. Dünya Savaşı, İstiklal Savaşı gazisi Albay Mustafa Vehbi Kuter’den bana intikal eden bu koleksiyon 10 kartpostaldan oluşmaktadır.
İSTİKLAL MARŞI’NIN BESTELENMESİ
Mehmet Akif Ersoy‘un İstiklal Marşı‘nın bestelenmesi için bir yarışma açılır. Bu yarışmaya da 24 besteci katılır. Yarışmaya katılan bestecilerden bazıları şunlardır:
“Ahmet Cemalettin Çinkılıç, Ahmet Yekta Madran, Ali Rifat Çağatay, Asım Bey, Bedri Zabaç, Hasan Basri Çantay, H. Saadettin Arel, İsmail Hakkı Bey, İsmail Zühdü, Kazım Uz, Lemi Atlı, Mehmet Baha Pars, Mustafa Sunar, Rauf Yekta, Saadettin Kaynak, Zati Arca, Zeki Üngör.”
Süreçte Ali Rıfat Çağatay‘ın bestesi çalınmaya başlar. Aradan süre geçtikten sonra şu anda dinlediğimiz Zeki Üngör‘ün bestesi çalınır.

SON SÖZ
Evet, başta Mustafa Kemal olmak üzere İstiklal Savaşımızın tüm isimli ve isimsiz kahramanlarına rahmet dilerken, Mehmet Akif Ersoy’u da saygı ve rahmetle anıyorum.
Konuyu biraz daha merak edenler için 2007 yılında yazmış olduğum İstiklal Marşı ve Mehmet Akif kitabımın linkini veriyorum.
https://muratkuter.com.tr/kitaplar/istiklal-marsi-ve-mehmet-akif/