Coğrafi işaret, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işarettir.

Tüketiciler için ürünün kaynağını, karakteristik özelliklerini ve ürünün söz konusu karakteristik özellikleri ile coğrafi alan arasındaki bağlantıyı gösteren ve garanti eden kalite işareti olarak tanımlanır.

Coğrafi işaret tescili ile kalitesi, gelenekselliği, yöreden elde edilen hammaddesi ile yerel niteliklere bağlı olarak belli bir üne kavuşmuş ürünlerin korunması sağlanır.

Coğrafi işaretler, menşe adı ya da mahreç işareti olarak tescil edilir. Gıda, tarım, maden, el sanatları, sanayi ürünleri coğrafi işaret tesciline konu olabilir.

Bir ürünün, tüm veya esas nitelikleri belirli bir coğrafi alana ait doğal ve beşeri unsurlardan kaynaklanıyorsa bu durumdaki coğrafi işaretlere “menşe işareti” denir.

Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla belirli bir coğrafi alan ile özdeşleşmiş olan; üretim, işleme ya da diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş coğrafi alan içinde gerçekleşmesi gereken ürünlerin konu olduğu coğrafi işaretlere “mahreç işareti” denir.

Bursa’nın Menşe Adlı Coğrafi İşaretli Ürünleri şöyledir:

“Bursa Santa Maria Armudu, Bursa Siyah İnciri, Bursa Şeftalisi, Gemlik Atı, Gemlik Zeytini, Gürsu Deveci Armudu, Hasanağa Enginarı, Karacabey Soğanı, Keleş Kirazı, İnegöl Çıbrıkası, İznik Müşküle Üzümü, İznik Çinisi.”

Bursa’nın Mahreç İşaretli Coğrafi İşaretli Ürünleri ise şunlardır:

“Bursa Bıçağı, Bursa Cantık, Bursa Cevizli Lokumu, Bursa Döner Kebabı, Bursa Kestane Şekeri, Bursa Pideli Köfte, Bursa Süt Helvası, Bursa Tahinli Pide, Bursa Üzüm Şırası, Bursa İpeği, Kemalpaşa Tatlısı, Müşküle İğne Oyası, Orhangazi Gedelek Turşusu, Yenişehir Biberi, İnegöl Cerrah Kuru Fasulye, İnegöl Köfte, İnegöl Sütlü Kadayıfı, İznik Derbent Dokuması.”

(Bu veriler Aralık 2023 verileri)

AB COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ

Tescil edilerek ilimize özgü olduğu kabul edilen ürünlerin sadece ülke sınırlarında değil uluslararası alanda tanıtılması gerekir.

Bunun için Avrupa Birliği Tescili büyük önem taşır. Bu süreç uzun ve oldukça zor olmuş olsa da ilimize özgü olan Gemlik Zeytini bunu başarmıştı. Bursa‘nın ilk ülkemizin de 12. AB coğrafi işaretine tescil ürünü olarak yerini almıştı. İlimizde ayrıca İnegöl Köfte, Bursa Şeftalisi, Bursa Siyah İnciri ve son olarak Bursa Kestane Şekeri ile ilgili olarak AB nezdinde tescil başvuru yapılmıştı.

HİSARCIKLIOĞLU’NUN MÜJDESİ

Pazartesi günü Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, sosyal medya hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulundu.

AB‘den coğrafi işaret tescili alan 24’üncü ürünün Bursa şeftalisi olduğuna dikkati çekti ve şöyle devam etti:

“Bursa’ya ve ülkemize hayırlı olsun. Emeği geçen herkesi kutluyorum. Dünyada çok az coğrafyaya nasip olan bir ürün çeşitliliğine sahibiz. TOBB ve oda-borsa camiası olarak yerel ve coğrafi işaretli ürünler için yoğun çaba sarf ediyoruz. Avrupa Birliği süreci devam eden 53 coğrafi işaret ve 5 geleneksel ürün adı ile ilgili çalışmalarımız devam ediyor.”

Türkiye‘nin AB‘den tescil alan ürünleri şunlar:

“Gaziantep baklavası, Aydın inciri, Malatya kayısısı, Aydın kestanesi, Milas zeytinyağı, Bayramiç beyazı, Taşköprü sarımsağı, Giresun tombul fındığı, Antakya künefesi, Suruç narı, Çağlayancerit cevizi, Gemlik zeytini, Edremit zeytinyağı, Milas yağlı zeytini, Ayaş domatesi, Kahramanmaraş tarhanası, Edremit Körfezi yeşil çizik zeytini, Ezine peyniri, Safranbolu safranı, Aydın memecik zeytinyağı, Araban sarımsağı, Osmaniye yer fıstığı, Bingöl balı, Bursa şeftalisi.”

Böylece AB coğrafi işaretine sahip ülkemizin 24 ürünün 2’si Bursa Şeftalisi ve Gemlik Zeytini oldu.

BİRKAÇ NOT

2018 yılı sonuna kadar ilimize ait 8 adet coğrafi işaretli ürün bulunmakta iken bugün bu sayı 18’i mahreç ve 12’i menşe olmak üzere toplam 30‘a ulaştı. Böylece ilimiz bulunduğu Marmara Bölgesi‘nde sahip olduğu coğrafi işaret sayısı bakımından ilk sırada yer aldı.

Bu alandaki farklılığın artırılmasına yönelik olarak Bursa’da Belediyeler, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Ziraat Odaları ve Kooperatif Birlikleri birlikte çalışmalarını yürütmekte. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Bursa İl Müdürlüğü de çalışmalara rehberlik görevi görmekte.

Kentimizde yapılan ilk tescil Gemlik Atı olarak 10.12.2002 tarihinde Askeri Veterinerlik Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı tarafında menşe tescili olarak yapıldı.

İlk mahreç tescili de İnegöl Köftesi olarak İnegöl Ticaret Odası tarafından 28.02.2006’da yapıldı.

SON SÖZ

Bursa’nın markalaşması sürecinde bu coğrafi işaretler ve özellikle AB tarafından onaylanmış coğrafi işaretlere sahip ürünlerimizin artmasının önemli olduğunu düşünüyorum.

Bu coğrafi işaret sayımızı önce ulusal ardından da AB özelinde arttırmak için herkes kendi üzerine düşeni yapmalı.