Hepimizi büyük acılara boğan deprem felaketinden sonra yaklaşık üç haftayı aşan bir süredir deprem ile yatıp kalkıyoruz. Nerede ise her televizyon kanalında akademisyenlerimiz, konunun uzmanları yanında televizyonlarımızın vazgeçilmeyen her konunun uzmanları da kafamızı karıştırmaya devam ediyor.

Bu kadar bilgi bombardımanında artık bizler de uzman konumuna geldik. Ayrıca deprem potansiyeline sahip bölgelerdeki 2000 yılı öncesi yapılmış yapılarla ilgili de her kafadan bir ses çıkmakta. Karot alınsın mı, alınmasın mı? Güçlendirme yapılsın mı? Nasıl yapılsın?

Bu konuları konuşurken güçlendirme konusunda kompozit malzemelerin kullanımı da konuşulmaya başlayınca yaklaşık 3 yıl önce bu köşede yazmış olduğum bir yazı aklıma geldi. Deprem diye başlayan ve iki marka adıyla devam eden bir başlık altında konuyu özetlemişim.

Sizlere bu konuyu anlatmak istiyorum.

KOMPOZİT MALZEME NEDİR?

Kompozit malzemeler, makroskobik olarak birbirinden ayrı iki ya da daha fazla malzemenin bir araya getirilmesi ile imal edilen malzeme türüdür. Takviye veya taşıyıcı adı verilen diğer ana maddeyi bir arada tutmaya yararlar.

Hepimizin bildiği beton da bir kompozittir. Çimento ve kumdan meydana gelen malzeme matris çelik çubuklar ile desteklenir. Bir diğer tanınmış kompozit ise çamur ve samanın karıştırılması ile oluşturulan kerpiçtir.

Yakın dönemde yaygınlaşmış ve sıkça kullanılan bir diğer polimer matrisli kompozit ise anorganik ve organik elyafların (elyaf olarak: fiberglas, karbon, aramid, polietilen, polipropilen vs.) kullanıldığı fiberglas bileşik, yani kompozit malzemelerdir.

Özetle Karbon fiber takviyeli polimer (CFRP), denilen bu ürün karbon fiber ve polimerden oluşan bir kompozit malzeme türüdür. Karbon fiber mukavemet ve sertlik sağlarken, polimer lifleri korumak ve bir arada tutturmak için yapışkan matris görevi görür.

CFRP, filament sargısı, pultruzyon ve el döşeme işlemleri gibi farklı üretim tekniği kullanılarak şeritler, çubuklar ve levhalar olarak üretilir.

CFRP malzemeleri iyi sertliğe, yüksek mukavemete, düşük yoğunluğa, korozyon direncine, titreşim direncine, yüksek nihai zorlanmaya, yüksek yorulma direncine ve düşük termal iletkenliğe sahiptir. Elektriğin kötü iletkenleridir ve manyetik olmayandırlar.

DEPREM VE GÜÇLENDİRME

Deprem alanındaki güçlendirme yöntemlerinden biri de CFRP kullanımı ile güçlendirme veya daha ileri aşamada bir binanın bu malzemeler kullanılarak yapımdır. Bu konuda bu aralar sosyal medyada çeşitli paylaşımlar yapılıyor.

Bu konuda çalışan bir ulusal/uluslararası firmanın aynı malzemelerle yapılmış aynı mimarideki iki binadaki İTÜ ile birlikte 7.3’lük deprem testinde biri tamamen çökerken bu malzemenin kullanılanın ayakta durduğu gözleniyor.

Bu konuda ülkemizde özellikle ODTÜ ve İTÜ çeşitli çalışmalar yapmakta. Aynı mimaride üç yapıdan Hatay’da birinin insanlar içinde otururken bu şekilde ODTÜ tarafından daha öncesinden güçlendirilmesiyle son depremde bir tek o ayakta duruyor.

Kuşkusuz neyin , nasıl güçlendirileceği alanın uzmanlarında belirleniyor . Bu konunun ve türevlerinin üretimini yapan firma sayısı ülkemizde bir elin parmaklarını geçmiyor. Dünyada da bu alanda çalışan sayılı firma bulunuyor. Ülkemizdeki bu firmalardan biri de Bursa‘da. Firmanın şu dönemde adını yazmanın doğru olmadığını düşündüğüm için bu köklü tekstil firmasından söz etmiyorum.

Burada karbon elyafı dokunuyor, bir çözüm ortağı reçinesini imal ediyor ve bir diğer çözüm ortağı uygulamasını yapıyor ve pazarlanıyor. İşin güzel tarafı evde veya iş yerinde çalışmalar devam ederken de bu uygulamalar hayata geçirilebiliyor. Fabrikalar, binalar içinde çalışırken de yapılabiliyor.

Kentimizde bu alanda BTSO’nun kurmuş olduğu BUTECOM’da da çalışmalar yapılmakta.

SON SÖZ

Evet, sizinle bu bilgileri paylaşmak istedim. Kuşkusuz toplumumuz yeni paradigmalara yelken açma konusunda muhafazakar/tutucu bir yapıya sahip.

Benim görevim bilgimi paylaşmak.