UNESCO 17. Genel Konferansı, 17 Ekim-21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanır ve 16 Kasım 1972 tarihinde UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme’yi kabul eder. Türkiye Sözleşmeye 14.04.1982 tarih ve 2658 sayılı Kanunla taraf olma kararı alır, Kanun Bakanlar Kurulu tarafından 23.05.1982 tarih ve 8/4788 sayılı kararla onaylanır ve 14.02.1983 tarih ve 17959 sayılı Resmî Gazete‘de yayınlanarak yürürlüğe girer. Gerekli belgelerin UNESCO Genel Merkezi’ne sunulmasıyla Türkiye Sözleşmeye 16.03.1983 tarihinde resmen taraf olur. 1972 Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması Sözleşmesi’ne göre oluşturulan ve Dünya Mirası Komitesi (DMK) tarafından belirlenen Dünya Mirası Listesi’nde Dünya Miras Alanı olarak ilan edilen 1248 miras yer alır.
Bunlardan 22 tanesi ülkemden UNESCO Dünya Mirası Listesi‘nde yer alır. Bunlar şunlardır:
“İstanbul Tarihi Alanları [1985], Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) [1985], Göreme Milli Parkı ve Kapadokya (Nevşehir) [1985), Hattuşa (Boğazköy) – Hitit Başkenti (Çorum) [1986], Nemrut Dağı (Adıyaman – Kahta) [1987], Pamukkale-Hierapolis (Denizli) [1988], Xanthos-Letoon (Antalya – Muğla) [1988], Safranbolu Şehri (Karabük) [1994], Troya Antik Kenti (Çanakkale) [1998], Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) [2011], Çatalhöyük Neolitik Kenti (Konya) [2012], Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir) [2014], Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa) [2014], Bergama Çok Katmanlı Kültürel Alanı(İzmir) [2014]Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri [2015], Efes (İzmir) [2015], Ani Arkeolojik Alanı (Kars) [2016], Afrodisias (Aydın) [2017], Göbeklitepe Arkeolojik Alanı (Şanlıurfa) [2018], Arslantepe Arkeolojik Alanı (Malatya) [2021], Gordion(Kütahya) [2023], Anadolu’nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri(2023), Sardes Antik Kenti ve Bin Tepe Lidya Tümüsleri(2025). “

BURSA VE DÜNYA MİRASI LİSTESİ
2009 yılında Recep Altepe Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı seçildikten sonra 2010 yılında Bursa UNESCO Alan Başkanlığı kurulur. Bunun başında Aziz Elbas vardır. Bu alan başkanlığı koordinatörlüğünde, Uludağ Üniversitesi, Bursa Tarihi Çarşı ve Hanlar Birliği Derneği ve diğer STK’ların destekleriyle 4 yıl süren bir çalışma yürütülür. Sonuçta Bursa UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yerini alır.
Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa) [2014] bu listede Bursa’yı temsil eder. Bu kapsamda 7 alan bulunur. Cumalıkızık, Hanlar Bölgesi Sultan Külliyeleri (Yeşil Camii, I. Murad Cami ve Külliyesi, II. Murad Cami ve Külliyesi, Sultan Orhan Külliyesi ve Yıldırım Camii/Külliyesi.)

SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nun Paris’te 29 Eylül-17 Ekim 2003 tarihleri arasında toplanan 32.Genel Konferansı, 17 Ekim 2003 tarihinde “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul eder. Sözleşme, TBMM’nin 19.01.2006 tarihli oturumunda oy birliği ile kabul edilir, “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun” (No: 5448) 21 Ocak 2006 tarih ve 26056 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer ve Türkiye’nin taraf olma süreci 27 Mart 2006 tarihinde tamamlanır.
Sözleşmenin 16. 17. ve 18. Maddelerine göre oluşturulan Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri bulunmaktadır ve bu listelerin adları şunlardır:
“İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi. Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi. Korumanın İyi Uygulamaları Kaydı.”

KOZLUÖREN’NİN 600 YILLIK GELENEĞİ
Kozluören, Bursa’nın Kestel ilçesine bağlı bir mahalledir. Kozluören köyü adını, çevresinde bulunan ceviz ağaçlarından alır. Köyün ilk adının “Kozluviran” olduğu rivayet edilir. Bu isim zamanla değişerek köyün şu anki adı olan “Kozluören“e dönüşür. Bazı kaynaklara göre köyün gerçek ismi ise “Akdarma”dır. Köyün yaklaşık olarak 1000 yıllık bir tarihi vardır.
Dilimize Farsçadan geçmiş olan koz kelimesi, 15.yüzyılda literatüre girer. Osmanlıca kaleme alınmış metinlerde ”gavz” şeklinde geçen bu kelimenin sözlük anlamı cevizdir. Eskiden birçok oyun iskambil kağıtları yerine cevizlerle oynanır. Bu nedenle oyuncunun ekstra puan kazanmasını sağlayan kartlara koz denir.
Akdarma 1487 yılında Kozluören köyüne bağlıdır. Köyde koz/ceviz ağaçlarıyla yedi erlik kestanelik vardır. Kabakozu köyünün de sahibi olan Akdarma Ali Bey’in zaviyesinin vakıfları arasında olduğu için bu adı aldığını sanılır.
Kozluören, anlamı itibarıyla cevizli kent kalıntısı anlamını taşır. Bölgenin toprağı demir (Terrarossa/Kırmızı toprak) bakımından zengindir.
Köyün en önemli kültürel etkinliği düzenli olarak gerçekleştirilen yağlı güreşlerdir. Yaklaşık 600 yıl önce Abdal Mehmet Efendi’nin idareyi bir günlüğüne eşi Gül Hatuna bırakmasıyla başlayan gelenek günümüze kadar süregelir.
Bu geleneğe göre her yıl köy muhtarı yetkisini eşine devreder ve etkinliği başlatır. Köy erkekleri köyü terk ederek köye çok uzak olmayan çayırlık alanda yağlı güreşleri seyreder. Bu etkinliğe çevre köylerden pek çok kişi katılır. Köy erkekleri tarafından hazırlanan pilav, etkinliğe katılanlara ikram edilir. Bu sırada köyde kadınlar köy kahvelerini ve diğer işletmeleri yürütür ve köy meydanında düzenlenen eğlencelere katılır. Yani köyde saltanatı kadınlar devralır. Bu etkinlik sırasında köye giren erkek sayısı minimumda tutulur.
Ayrıca, Kozluören (Kozluviran) köyde bir antik yerleşim kalıntısı bulunduğu için bu adı aldığı da rivayet edilir. Ören yerinde ceviz ağaçları bulunduğu için Kozluören denildiği söylenir. Karaçelebizade Muslihiddin Efendi köyde bir cami yaptırır. 1530 tarihli tahrir defterine göre İnegöl’e bağlı ve diğer adının Akdarma olduğu yazılan Közluviran köyü farklıdır. XVI. yüzyılda köyde 19 hane yaşadığı görülmektedir. 1530 yılı tahrir defterinden İnegöl’e bağlı olan köyde ceviz ve kestane üretimi yapıldığı anlaşılmaktadır. 1916 yılına kadar, idari olarak sürekli İnegöl’e bağlı olan Kozluören köyü, 1916 yılında Bursa’nın Kestel bucağına bağlanır. Eski Yörük köyüdür. Köye Boşnak göçmenler de yerleşir. Köyde yaşayanların yüzde 20’si, 1880’li yıllarda Artvin Murgul’dan gelen göçmenlerdir. Köyde, sulama amaçlı bir gölet vardır. Yüzde 70’i yerli, yüzde 10’u Bulgaristan, yüzde 20’si Artvin ve Murgul göçmenidir.

525 YILLIK GELENEK
Bu hafta sonu pazar günü Ata sporumuz geleneksel yağlı güreşlerin 5 asırdır yaşatıldığı Bursa Kestel’de Kozluören Yağlı Güreşleri’nin 525’incisi düzenlendi. Tarihi geleneklerin yaşatıldığı Kozluören Köyü’nde muhtar mazbatasını eşine teslim ederek köyün tüm erkekleri ile er meydanına mehteran eşliğinde yolcu edildi. Kozluören Mahalle Muhtarı Mehmet Çalışkan görevini sembolik olarak eşi Emine Çalışkan’a devretti.
Kozluören Köyü’nde gün boyu hiçbir erkek giriş yapamazken köyün kadınları köyün tüm idaresini eline aldı. Kadınlar köy kahvesinde oturup bir yandan çaylarını içti bir yandan da bol bol sohbet etti. Muhtarından bakkalına ve kahvehanesinden kuaförüne köyün tamamına kadınlar hakim oldu.
Rivayete göre gelenek, savaş yıllarında erkeklerin cephede olduğu dönemlerde köy yönetiminin kadınlar tarafından yürütülmesine dayanıyor. Aradan geçen yüzyıllara rağmen Kozluören Köyü’nde kültürel miras aynı heyecanla yaşatılmaya devam ediyor.
Kestel Belediyesi tarafından düzenlenen 525’inci Kestel Kozluören Yağlı Güreşleri’nin finalinde Orhan Okulu ve Seçkin Duman altın kemer için karşılaştı. Seçkin Duman rakibi Orhan Okulu’yu yenmeyi başararak Kestel Kozluören güreşlerinin şampiyonu oldu. Bu arada Serdar Yıldırım üçüncü ve Fatih Atlı da dördüncü oldu.
Kestel Belediye Başkanı Ferhat Erol, etkinliğin açılışında yaptığı konuşmada şunları söyledi:
“Bugün 525’inci Geleneksel Kozluören Yağlı Güreşleri için bir aradayız. Edirne Kırkpınar’ın rövanşı olarak gördüğümüz güreşlerimizde 460 pehlivanımız kol bağlıyor. Medeniyetimize sahip çıkıyor ve geleneklerimizi yaşatıyoruz. Çok değerli 30 baş pehlivanımız Kozluören Yağlı Güreşleri’nde güreşecek. Bursa halkımız güreşleri pür dikkat takip ediyor. Bugün aynı zamanda Yağlı güreşlerimiz haricinde Kozluören köyümüzde kadınlarımız gün boyunca hiçbir erkeğin olmadığı köyü idare ediyor kendi etkinliklerini gerçekleştiriyor. “Kadınlar köy meydanına erkekler er meydanına” diyerek Bursa Kestel’de geleneklerimizi sürdürüyoruz.”

SON SÖZ
Kozluören Köyü aynı zamanda Bursa’nın yakından tanıdığı BUSİAD eski başkanı ve şu anda TALSAD Başkanı olan Yeşilova Holding’in kurucusu Ali İhsan Yeşilova’nın köyü.
Ali İhsan Bey, aynı zamanda Bursa UNESCO Derneği Danışma Kurulu üyesi. Başkanlığını İlker Özaslan’ın yaptığı derneğin son danışma kurulu toplantısında Ali İhsan Yeşilova yaklaşık 600 yıla sahip Kozluören geleneğinin Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri’ne alınması için bir çalışma başlatılması önerinde bulundu.
Bugüne kadar doğrudan Bursa’dan UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri girmiş bir mirasımız yok. Türkiye’nin başvuruda bulunduğu 32 dosya içinde 5-6 dosyada Bursa’nın ortak olduğu bazı değerler var. Ama daha kabul edilmiş değil.
Evet, Ali İhsan Yeşilova’nın bu önerisi gerçekten değerli. İlker Özaslan ve arkadaşlarının bu konuyu gündeme taşıyacağı inancındayım.