16 Mayıs’ta Galata rıhtımından başlayan ve 19 Mayıs’ta Samsun’da sona eren bu yolculuk öncesinde Padişah Vahdettin ile Mustafa Kemal arasında geçen diyaloğu Falih Rıfkı Atay ve Mahmut Soydan, Atatürk’ün Anıları kitabında şöyle anlatır:
Sultan Vahdettin:
“Paşa, Paşa! Şimdiye kadar devlete çok hizmet ettin! Bunların hepsi artık bu kitaba girmiştir (bu bir tarih kitabıdır)! Bunları unutun. Asıl şimdi yapacağın hizmet hepsinden daha önemli olabilir. Paşa, Paşa. Devleti kurtarabilirsin!”
Bu sözler üzerine Atatürk:
Bu sözlerden hayrete düştüm. Acaba Vahdettin benimle içtenlikle mi konuşuyor? O Vahdettin ki bütün yaptıklarından pişman mı olmuştur? Aldatıldığını mı anlamıştı? Fakat, böyle bir yorum ile başka konulara girişmeyi ürkütücü saydım, kendine karşılık verdim:
“Hünkarım, hakkımdaki itimat ve teveccühünüze teşekkür ederim. Elimden gelen hizmeti yapmakta kusur etmeyeceğime emin olabilirsiniz. Ancak bana vereceğiniz vazifeyi en iyi şekilde yerine getirebilmem için, bana geniş yetkiler vermeniz lazımdır.”
Vahdettin bu talebi onaylar ve “Bunu, Sadrazam Paşa ile görüşüp gerekeni yapın” diyerek kendisini uğurlar.
Bu görüşmenin ardından Mustafa Kemal Paşa‘ya 9. Ordu Müfettişliği görevi verilir ve kendisi 16 Mayıs 1919‘da Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan ayrılır.

TROCADERO’DAN BANDIRMA VAPURU’NA
1878 yılında İngiltere (İskoçya) Glasgov’da (Mac. Intyre Paisley – Huston and Cardett tersanesinde 21 sıra numarası ile 279 grostonluk) bir yolcu ve yük gemisi inşaa edilir. Adı Trocadero’dur.(Torocaderto)
1883‘de Yunanlılara satılır ve Kymi adını alır. 1890‘da Yunanistan’da el değiştirir. 1891’de batar ama tekrar yüzdürülür. İstanbul’daki bir başka firmaya satılır. 1894’de o dönemki Deniz Yolları İşletmesine (İdare-i Mahsusa) satılır ve Türk bayrağı çekilir. Adı Panderma olarak değiştirilir. İdare-i Mahsusa 28 Ekim 1910’da Osmanlı Seyrüsefain İdaresi olunca Panderma, Bandırma olur. Posta vapuru haline getirilir.
Ama bu posta vapurunun bir ülkenin kaderini etkileyeceğinden haberi yoktur. Posta taşımaya devam eder.
Bir tarih 16 Mayıs 1919… Bir vakit öğle üzeri… Bir iskele, Beşiktaş iskelesi… Bir motor adı yok… Bir yer Kız Kulesi açıkları… Bir 41 yaşında posta vapuru adı Bandırma… Bir kaptan İsmail Hakkı(Durusu)… Bir rota Samsun… Bir lider adı Mustafa Kemal…
Bir tarih 19 Mayıs 1919… Bir vakit pazartesi 08.15… Bir iskele açıkları, Dil İskelesi… Bir taka… Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları, bugünkü Samsun Büyük Oteli ve Yaşar Doğu Spor Salonu arasında bulunan ilk adım anıtının olduğu yerdeki Fransızlar’dan kalma Dil (Reji) İskelesi’nden karaya ayak basar…
O ayak basış ile bir yeni rota verilir: Özgürlük ve Cumhuriyet.

BANDIRMA VAPURU MÜRETTABATI
Bandırma Vapuru’nda, Mustafa Kemal Paşa‘nın yanı sıra 9. Ordu Kıt’aları Müfettişliği karargâhında görevli subaylar, sıhhiye personeli, gemi mürettebatı olmak üzere toplam 76 kişi bulunuyordu. Bu isimler şunlardı:
1. Gemi süvarisi İsmail Hakkı Durusu 1871 Kayseri doğumlu 22 Aralık 1940 İstanbul’da vefat etmiştir. 2. İkinci Kaptan Üsküdarlı Tahsin Kaptan. 3. Çarkçı Başı Mehmet Ağa Oğlu Hacı Süleyman. 4. Gemi Katibi İsmail. 5. Lostromo Hasan Reis. 6. Serdümen Görele’li Ali Oğlu Basri. 7. Ambarcı Rizeli Süleyman Oğlu Mahmut. 8. Ambarcı Silivrili Hasan Oğlu Mehmet. 9. Tayfa Süleyman Oğlu Cemil. 10. Tayfa Hüseyin Oğlu Rahmi. 11. Tayfa Mesut Oğlu Temel. 12. 1. Kamarot Muharrera Oğlu Hacı Tevfik (Ulusu) 1875 yılında doğdu. 1 Ağustos 1900′ de 200 kuruş aylıkla Plevne Vapurunda kamarot olarak çalışmaya başlamış, 1 Ekim 1914′ de Bandırma Vapuru’nun 1. Kamarotluğuna atandı. 13. Kamarot İbrahim Oğlu Mehmet 14. Kamarot Yamağı Mustafa Oğlu Halit. 15. Ateşçi Koyunhisarlı Yusuf Oğlu Halit. 16. Ateşçi Rizeli Arif Oğlu Mansur. 17. Ateşçi Osman Oğlu Hacı Hamdi. 18. Kömürcü Hasan Oğlu Mehmet. 19. Kömürcü Mehmet Ali Oğlu Ömer Faik. 20. Vinçci İsmail Hakkı. 21. Vinçci Ali Oğlu Galip.
(Kaynak : Orhan Kızıldemir – Türk Deniz Ticaret Tarihi Araştırmacısı)
Mustafa Kemal Paşa, Kurmayları ve Silah Arkadaşları:
1. 9. Ordu Müfettişi Mirliva(Tuğgeneral) Mustafa Kemal Paşa (Atatürk); 2. 3. Kolordu Komutanı Erkan-ı Harp Mir Alayı (Kurmay Albay) Re’fet (Bele Paşa); 3. Müfettişlik Kurmayı Başkanı Erkan-ı Harp Mir Alayı Manastırlı Kazım (Dirik Paşa); 4. Müfettişlik Sağlık Daire Başkanı Tabip Miralay İbrahim Tali (Öngören);  5. Kurmay Başkan Yardımcısı Erkan-ı Harp Kaymakamı (Kurmay Yarbay) Mehmet Arif Bey (Ayıcı); 6. Karargah Erkan-ı Harbi ve İstihbarat ve Siyasi şube Müdürü Erkan-ı Harp Binbaşısı Hüsrev Gerede; 7. Müfettişlik Topçu konutanı Topçu Bin Başı Kemal Bey (Doğan); 8. Müfettişlik Sağlık Daire Başkan Yardımcısı Tabip Bin Başı Refik Bey (Saydam); 9. Müfettişlik Baş Yaveri Yüz Başı Cevat Abbas Bey (Gürer); 10. Dr. Yüzbaşı Behçet Efendi; 11. Kurmay Mülhakı Mümtaz (Tunay); 12. Kurmay Mülhakı Yüz Başı İsmail Hakkı (Ede); 13. Müfettişlik Emir Subayı Yüz Başı Ali Şevket (Öndersev), 14. Karargah Komutanı Yüz başı Mustafa Vasfi (Süsoy), 15. Mülhak Yüz Başı Rauf; 16. Yüz Başı Hersekli Ahmet Efendi; 17. Kurmay Başkanı Emniyet Subayı Üsteğmen Hayati, 18. Kurmay Mülhakı 3. Kolordu Komutan Yaveri Üsteğmen Arif Hikmet (Gerçekçi); 19. İaşe Subayı Üsteğmen Abdullah (Kunt); 20. Mülhak Teğmen Zebur; 21. Müfettişlik İkinci Yaveri Teğmen Muzaffer (Kılıç); 22. Emir Subayı Teğmen Ruhsat; 23. Adli Müşavir Ali Rıza Efendi; 24. Tabur Hesap Memuru Rahmi Efendi; 25. Tabur Hesap Memuru Ahmet Nuri Efendi; 26. 1. Sınıf Katip Faik Efendi (Aybars); 27. 4. Sınıf Katip Memduh Bey (Atasev); 28. Zabit Vekili Tahir Efendi, 29. Alay Katibi Yahya Efendi; 30. Tabur Katibi Süleyman Fehmi Efendi; 31. Hesap Memuru Şükrü Efendi; 32. Kıdemli Çavuş Osman Nuri Oğlu Ali Faik; 33. Kıdemsiz Çavuş İbrahim İzzet Oğlu Atıf; 34. Çavuş Mustafa Oğlu Kemal; 35. Çavuş Kemal Oğlu Mustafa; 36. Onbaşı Tevfik Oğlu Adem; 37. Onbaşı Ali Oğlu Refet; 38. Onbaşı Abdullah Oğlu Ali; 39. Nefer Hüseyin Oğlu Mehmet; 40. Nefer Ahmet Oğlu Emin; 41. Nefer Mustafa Oğlu İsmail; 42. Nefer İbrahim Oğlu Ömer; 43. Nefer Kerem Oğlu Mehmet; 44. Nefer Mehmet Oğlu Mehmet; 45. Nefer Hasan Oğlu Ulvan; 46. Nefer Mehmet Oğlu Durmuş; 47. Nefer Mehmet Oğlu Ali; 48. Nefer Şakir Oğlu Nuri; 49. Nefer Hasan Oğlu Hüseyin; 50. Nefer Abdullah Oğlu Musa; 51. NeferAbdullah Oğlu Mehmet; 52. Nefer Mehmet Oğlu Hasan; 53. Nefer Bekir Oğlu Mahmut; 54. Nefer İhsan Oğlu Mehmet Lütfi; 55. Nefer Ali Oğlu Musa olmak üzere toplam 55 kişi.
Gemide  Atatürk ve kurmayı 22, Er ve erbaşlar 25, Müşavir ve katipler 8, Gemi personeli 21 olmak üzere toplam 76 kişi bulunmaktaydı. (Kaynak: Genel Kurmay Ataşe ve Dent. Başkanlığı)

1919’DAN 1927’YE 8 YIL SONRA
Aradan 8 sene geçer. 1927‘de Mustafa Kemal, İstanbul’a gelir. Tokatlıyan’dan içeri girer, Anadolu’ya gideceği gün oturduğu masaya oturur. Garson Karabet’i çağırır, 1919’da verdiği “düşmanlar da buradan gidecekler” sözünü yerine getirmenin huzuru ile 1919’da yediği yemeğin aynısını sipariş verir.
SON SÖZ
Böylece bir ülkenin kaderini değiştirecek ve emperyalizme karşı verilen ilk kurtuluş savaşının tohumları bu kıvılcım ile atılır. Süreçte Kurutuluş Savaşı yaşanır ve akabinde Cumhuriyet kurulur.
Atam sana ve silah arkadaşların ile binlerce isimiz kahramana çok şey borçluyuz.
Unutmayın Atam diyor ki:
“Türkiye Cumhuriyetini kuran Türkiye halkına, Türk milleti denir” Mustafa Kemal Atatürk.

19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramımız kutlu olsun.