Ülkemizin en değerli tarihçilerinden biri olan, değerli entellektüel Prof. Dr. İlber Ortaylı’yı (21 Mayıs 1947, Bregenz -13 Mart 2026, İstanbul) kaybettik. Prof. Dr. İlber Ortaylı, Fatih Camii haziresinde (cami, türbe, tekke veya medrese gibi dinî yapıların avlularında bulunan, etrafı duvar veya parmaklıklarla çevrili özel mezarlık alanı) sağlığında “İstanbul’un yaşayan hafızası, tam bir canlı ansiklopedi” dediği Prof. Dr. Semavi Eyice’nin mezarının yanına defnedildi. Eyice’nin diğer yanında ise “Kütüphaneler Nazırı” Ali Emiri Efendi’nin mezarı var. Osmanlı ekonomi ve maliye tarihçisi Mehmet Genç hoca, Prof. Dr Kemal Karpat (Türk tarihçi, Osmanlı tarihi uzmanı), hemen diğer yanda ise Ortaylı’nın “Sadece Türkiye’nin değil dünyanın en büyük Osmanlı tarihçisi” dediği hocası Prof. Dr. Halil İnalcık var. Hemen arka tarafta da Gazi Osman Paşa’nın türbesi var.

BEN VE İLBER HOCAYLA 2 ANEKDOT
Onunla ilgili çok şey yazıldı ve konuşuldu. Ben kendi özelimdeki İlber Ortaylı’yı anlatmak istiyorum. İlber Hoca ile önce kitaplarında tanıştık. Daha sonra onu çeşitli toplantılarında dinledim. İlk yakın tanışıklığımız Recep Altepe’nin Osmangazi Belediye Başkanlığı yaptığı dönemde Yerel Gündem 21’in başında olan Rıfat Bakan sayesinde oldu. İlber Hoca, rahmetli Prof. Dr. Yusuf Oğuzoğlu Hoca, (yanlış anımsamıyorsam tarihçi Sevgili Raif Kaplanoğlu da vardı) ve Rıfat Bakan ile Darülziyafe’de bir yemek yemiştik. O gün Osmangazi Belediyesi’nden yayınlanan Bursa’nın İlkleri kitabımı Rıfat Bey, İlber hocaya armağan etmişti. Ben de resmen ezilmiştim, “Hocam ben tarihçi değilim. Sadece meraklıyım” dediğimde bu işin temeli meraktır yanıtını almıştım.
Daha sonra onu Günal Baylan’ın başkanlığı döneminde BUSİAD’da ağırlamıştık. Bir konferans vermişti. Günal bey de İlber Hoca’ya , Baylan Ailesi için yazmış olduğum Bursa Kartpostalları kitabımı armağan etmişti.
Sonrasında her ne kadar kendisi ile hiç tanışmasam da yapmış olduğu bilim programlarını ve diğer programları keyifle takip ettiğim Sevgili Fatih Altaylı’nın programlarında İlber Hoca’yı izleme mutluluğu yaşamıştım.
Onu en son BUMİAD 2024 Cumhuriyet Ödülü’nü alırken izledim. Ve konuşmasını dinlemiştim.

İLBER ORTAYLI KİMDİR?
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya Bregenz‘de bir göçmen kampında Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir.
Annesi Şefika Hanım, babası Kemal Ortaylı‘dır. 1949 yılında 2 yaşındayken ailesiyle birlikte İstanbul‘a taşınırlar. Sonra taşındıkları Ankara’da etlik ilkokulunda okur. Almanca öğrenmesi için kaydettirildiği İstanbul Avusturya Lisesi‘nde hazırlık ve ortaokul birinci sınıfı okuduktan sonra Ankara Atatürk Lisesi’ne geçer. Atatürk Lisesi’nden 1965 yılında mezun olur. Annesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü‘nde görev alan İlber Ortaylı, Rusça’yı, Rusya tarihini ve edebiyatını annesinden öğrenir.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (1969) ile Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü‘nü bitirir. Viyana Üniversitesi Slavistik ve Orientalistik Bölümü‘nde öğrenim görür. Chicago Üniversitesi’nde master çalışmasını Prof. Halil İnalcık ile yapar. “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” adlı tezi ile 1974 yılında doktor, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla 1979 yılında doçent olur. 1982 yılında devletin akademik politikalarına tepki olarak görevinden istifa eder.
Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova’da misafir profesör olarak ders verir, Roma, Sofya, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde seminerler ve konferanslar verir. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde Osmanlı tarihinin 16. ve 19. yüzyılı ve Rusya tarihiyle ilgili makaleler yayınlar. 1989’da Türkiye’ye dönerek profesör olur.
1989-2002 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi‘nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yapar, 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi anabilim dalı başkanı olur. İki yıl sonra da Bilkent Üniversitesi’ne konuk öğretim üyesi olarak görev yapar. Galatasaray Üniversitesi Senato üyesidir. Ayrıca İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı Kapadokya Meslek Yüksekokulu Mütevelli Heyeti üyesidir.
2004 yılında TRT 2’de başlayıp TRT Türk’te hafta sonları yayınlanan “İlber Ortaylı ile” adlı belgeseli sunar.
2009 Yılında NTV’de “İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri” adlı bir program yapar. 2011 yılında Bloomberg HT kanalında da “İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz” adlı bir program yapar.
Topkapı Sarayı Müzesi’nin 2005-2012 yılları arasında başkanlığını yapar. 2012 yılında yaş haddinden emekli olur. Halen Milli Saraylar Bilim Kurulu Başkanı’dır.
İlber Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etüdleri Komitesi Başkan Yardımcısı ve Avrupa İran Tetkikleri Cemiyeti üyesidir.
İlber Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Rusça; orta seviyede Kırım Tatarca, Slovakça, Romence, Sırpça, Hırvatça, Boşnakça, Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Antik Yunanca ve Yunanca bilir.
5 Kasım 2012 – 11 Mart 2013 tarihleri arasında gazeteci-yazar Mehmet Barlas ile beraber “Her Zaman” isimli bir tarih programı yapar.
1981 yılında Mersin eski Senatörü Dr. Talip Özdolay‘ın kızı Ayşe Özdolay ile evlenir ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı olur. Daha sonra 1999 yılında eşinden ayrılır.
Ortaylı, bilgisayar ve İnternet kullanmayı sevmez. Herhangi bir sosyal medya sitesinde adına açılmış hesapların hiçbiri kendisinin değildir. İlber Ortaylı‘nın ayrıca çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.
Ödülleri :
2001 – Aydın Doğan Ödülü
2006 – “Avrupa ile Akdeniz arasında Lazio” ödülü
2007 – Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından verilen Puşkin Ödülü,
Eserleri:
Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu (1980); Tanzimattan Sonra Mahalli İdareler; Türkiye İdare Tarihi; Gelenekten Geleceğe (1982); Osmanlı Toplumunda Aile (2000); Osmanlı Mirası (2002); Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek (2006) (Arapça, Yunanca, İngilizce ve Sırpça’ya çevrildi.); Son İmparatorluk Osmanlı (2006); Osmanlı Barışı (2007); Üç Kıtada Osmanlılar (2007); Tarihin Sınırlarına Yolculuk (2007); İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı (2008) (Macarca, Yunanca, Sırpça, Makedonca ve Sırpça’ya çevrildi.); Tarihimiz ve Biz (2008); Türkiye’nin Yakın Tarihi (2010); Defterimden Portreler (2011); Tarihin Gölgesinde (2011); Yakın Tarihin Gerçekleri (2012); Cumhuriyetin İlk Yüzyılı (2012); İlber Ortaylı Seyahatnamesi, Timaş Yayınları (2013); İmparatorluğun Son Nefesi, Timaş Yayınları (2014) ; Eski Dünya Seyahatnamesi, Timaş Yayınları (2014); Türklerin Tarihi, Orta Asya’nın Bozkırlarından Avrupa’nın Kapılarına, Timaş Yayınları (2015); Türklerin Tarihi, Anadolu’nun Bozkırlarından Avrupa’nın İçlerine, Timaş Yayınları (Nisan 2016); İttihat ve Terakki(2016); Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı(2016); Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması(2016); İstanbul’dan Sayfalar(2016)

SON SÖZ
14 Mayıs 2008 tarihinde Kraliçe II. Elizabeth eşi Edinburg Dükü Prens Philip ile birlikte özel isteği üzerine Bursa’yı ziyaret etmişti. O ziyarette ona mihmandarlığı İlber Hoca yapmıştı.
Ülkemizde gerçek anlamda entellektüel birikime sahip insan sayısı sınırlıdır. Bu sınırlı sayıdaki insanımızdan birini daha kaybettik.
Sınırlı sayıdaki dakikalarla olsa da onunla konuşmak, benim için hep gurur kaynağı oldu. Bu ülkeye kattığı değer, yetiştirdiği insan sayısı, bıraktığı eserler onun en büyük mirası oldu.
İlber Hocam iyi ki vardın.
Işıklar seninle olsun.
Saygı ve rahmetle.