Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Bilgi İşlem ve Otomasyon Teknolojileri ile Otomotiv Konseyi iş birliğinde, Bilişim Vadisi, Deloitte Türkiye ve MEXT Teknoloji Merkezi stratejik ortaklığında düzenlenen Next Level Uludağ Zirvesi Bursa Business School’da (BBS) gerçekleşti.
“Otomotiv Sektöründe Yapay Zeka Entegrasyonu ve Gelecek Stratejileri” temasıyla bu yıl ilk kez gerçekleştirilen ve iki gün süren zirvenin açılış programına BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, Otomotiv Konseyi Başkanı Rengin Eren, Bilgi İşlem ve Otomasyon Teknolojileri Konseyi Başkanı Osman Akın ve Konsey Başkan Yardımcısı İdris Doğrul ile BTSO Yönetim Kurulu, Meclis ve Komite üyelerinin yanı sıra Bursa Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, Mudanya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emin Karip, Bursa Sanayi ve Teknoloji İl Müdürü Aydın Bakoğlu, Bursa Ticaret İl Müdürü İsmail Aslanlar ile kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve üniversite temsilcileri katıldı.
OTOMOTİV, ELEKTRİK VE BİLGİSAYAR
Şöyle bir elektrikli araç ve otomotivde bilgisayar konusunun geçmişine göz atalım:
Tarihte bilinen ilk elektrikli motor ve araç, 1835 yılında Thomas Davenport tarafından Amerika Vermont’ta icat edildi. Araç, iki elektromıknatıs, bir pivot ve bir batarya kullanılan küçük bir lokomotifti.

Aynı dönemde 1832-1839 yılları arasında elektrikli araç, İskoçya’nın Aberdeen şehrinde, Robert Anderson tarafından icat edildi. Araç şarj edilme özelliğine sahip değildi.
Dünyanın ilk elektrikli otomobili unvanına sahip olan Electrobat, Pedro Salom ve Henry G. Morris tarafından 1894 yılında Philadelphia’da üretildi. Çıktığı ilk test sürüşünde Electrobat, beklenmediği kadar başarılı oldu.
1897 yılında ilk elektrikli taksiler New York caddelerinde yerini aldı. Aynı yıl Connecticut’ın Pope İmalat Şirketi, ilk büyük ölçekli Amerikan elektrikli otomobil üreticisi oldu.
1900 yılına gelindiğinde elektrikli araçlar altın çağını yaşamaya başladı. Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilen 4.192 otomobilden yüzde 28’i elektrikle çalışıyor ve elektrikli otomobiller New York, Boston ve Chicago yollarında bulunan tüm araçların yaklaşık üçte birini temsil ediyordu. Benzinli araçlardan daha çok elektrikli araçlara önemli bir talep vardı.
1974 yılında Vanguard-Sebring’in çıkardığı CitiCar, Washington DC’deki Elektrikli Araç Sempozyumunda ilk çıkışını yaptı. CitiCar, 30 milin üzerinde bir hıza ve 50 kilometrelik sürüş kapasitesine sahipti. 1975 yılına gelindiğinde, şirket ABD’deki altıncı büyük otomobil üreticisi arasında yerini alsa da sadece birkaç yıl sonra lağvedildi.
1972 yılında BMW, 1602 E adında bir elektrikli araç modeli tasarladı ve dönemin Olimpiyat Oyunları’nda sergilendi. Ancak model hiçbir zaman üretime geçmedi.
1976 yılında hibrit ve elektrikli araçlar konusunda araştırmalar yapılması üzerine özellikle Amerika’da bir dizi karar alındı ve devlet bu alanda teşvik vermeye başladı. Yapılan bu teşvikler ile 1976 senesinde Dallas menşeli bir kiralama firması, elektrikli araç kiralamaya başladı.
1988’de Tokyo’daki son sergide, Japon yapımcı Toyota, “FXV-II” modeli üzerinde yeni teknolojileri yoğun olarak sundu. İki kapılı, 3,8 litre silindir hacimli, hızı saatte 260 km’ye ulaşabilen bu otomobilin, havadan kontrolden tutunuz da, çarpışma-savar radara, yakıt püskürtülmesine kadar, her yanında elektronik, devreye girmiş durumda. Anahtar yerine ise, basit bir entegre devre elemanlı kart. Artık ne ağırlık eden anahtar demeti, ne de eğri-büğrü anahtarlar ve laçkalaşan kilitler var: Entegre devre elemanlı basit bir kart, FXV-II’nin kapılarının açılmasını ve V biçimindeki elektronik enjeksiyonlu (püskürtmeli) sekiz silindirli motorunun çalıştırılmasını denetliyor.

2023 yılında dünyanın ilk elektrikli yolu İsveç’te yapılmaya başlandı. İsveç Trafik İdaresi tarafından paylaşılan bilgilere göre İsveç otoyolunun bir bölümünü 2025 yılı itibariyle tamamen elektrikli hale getirmeyi planlıyor. Bu ise onu dünyanın ilk kalıcı elektrikli yolu haline getirecek.
OTOMOTİV ÜRETİMİNDE ENDÜSTRİYEL BİLGİSAYARLAR
Otomotiv sektöründe dijitalleşmenin öneminin artmasına paralel olarak bu alandaki “otomatik üretim, stok planlama, gerçek zamanlı izlenebilirlik ve verilerle ileri tahminleme vb.” gibi akıllı üretim fonksiyonları da kritik roller kazanmaya başladı. Dijital dönüşümün bir sonucu olan akıllı üretim, otomotiv sektöründeki üretici firmalara aşağıdaki çalışmalar şeklinde katkı sağlıyor:
“Üretim bilgi sistemleri ile üretimin izlenmesi ve montaj yönetimi; RTLS teknolojisi ile üretim alanlarının her aşamasında araçların takip edilmesini ve barkodla manuel işleyen süreçlerin RTLS ile dijitalleşmesi,
Üretim hatlarında hammadde azaldığında en yakındaki forklifte otomatik olarak iş emri gönderimi yapılarak hammadde bekleyişinden kaynaklı durmaların önüne geçilebilmesi ve üretimin devamlılığının sağlanması,
İç lojistiğe tanımlanan KPI’lara uygun şekilde ürün sevkiyatı yapılmadığında ilgili birimlere bildirimler gönderilebilmesi ve sevkiyatların doğru bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlaması,
IoT teknolojisi ile fabrikaların fiziksel bir nesneyi temsil eden dijital verilerinin üretimini veya toplanmasını; bu veriler sayesinde iç görüler oluşturarak kalitenin, tasarrufun ve verimliliğin artırılmasını sağlayan dijital ikizlerinin oluşturulması,
Sistemde sürekli değişiklikler veya güncellemeler yaparak sürecin daha da geliştirilmesini sağlayan hata takibi ile dijital kalite sistemlerinin devreye alınması ve potansiyel hatalardan kaynaklanacak olan kayıpların minimuma indirilmesi,
Müşteri beklentilerini anlamak ve bu beklentilerin ötesine geçebilecek ürün ve servisleri tasarlayıp üretmek için derinlemesine analizler sunan test ve prototip yönetim sistemi ile yeni ürün geliştirme aşamalarının dijitalleşmesi ve verimliliklerinin artırılması,
Üretim vardiyalarının akıllı algoritmalar ile maksimum fayda elde edilecek şekilde organize ve kontrol edilmesi.”

İBRAHİM BURKAY NE DEDİ?
BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, dünyanın tarih boyunca sanayi devrimleriyle büyük değişimlere sahne olduğunu söyleyerek şöyle devam etti:
“Buhar gücüyle başlayan yolculuk elektriğin üretime entegre edilmesiyle ivme kazandı ve dijitalleşmeyle yön değiştirdi. Her sanayi devrimi, ekonomileri, toplumları ve yaşam biçimlerini kökten dönüştürdü. Ancak geldiğimiz noktada artık bambaşka bir düzlemdeyiz. Bugün yaşanan dönüşüm, önceki dönemlerden farklı olarak, aylara hatta günlere sıkışan bir hızla gerçekleşiyor. Telefonun 50 milyon kullanıcıya ulaşması 75 yıl sürdü. Radyo 50 milyon kullanıcıya 38 yılda ulaştı. İnternet bunu 4 yılda başardı. ChatGPT gibi yapay zeka algoritması ise sadece 2 ayda bu eşiği aştı. Artık müthiş bir hız var. Bu dönemde gelişmeleri takip eden değil, istikamet belirleyen konumda olmamız gerekiyor.
Sanayi tarihi boyunca otomotiv sektörünü stratejik olarak değerlendiren ülke ve şehirler küresel rekabette öne geçti. Türkiye’de bu dönüşüme liderlik eden kentlerin başında Bursa var. Otomotiv endüstrisinin varlığıyla Bursa’da üretim kültürü, mühendislik disiplini, tedarik ağı ve bir sanayi ruhu inşa edildi. Bursa bugün Türkiye’nin toplam otomotiv üretiminin ve ihracatının neredeyse yarısını karşılıyor. Yüzlerce ana ve yan sanayi kuruluşuna ev sahipliği yapan Bursa, aynı zamanda, AR-GE, inovasyon ve ileri teknolojilerde sektöre yön veren bir merkez konumunda yer alıyor. Bu yüzden bizler, Bursa olarak farklı düşünmek ve her dönemde yenilikçi olmak zorundayız. Çünkü bu vizyon, bu kentin genetik kodlarında var. Bu şehir, tarih boyunca üretmekle yetinmedi; ürettiğine anlam, değer ve yön katarak bugünlere ulaştı.
Otomotiv sektörü artık yalnızca motor ve çelikle tarif edilebilecek bir endüstri değildir. Yeni nesil araçların veriyle çalışan, yazılımla öğrenen, yapay zekâ ile karar veren akıllı sistemlere dönüştü. Bu vizyonun Türkiye’deki en somut yansıması Togg’un Bursa’da hayata geçmesi önemlidir. Togg’un üretim merkezi olarak Bursa’nın tercih edilmesi stratejik bir tercihtir. Çünkü bu şehir, yüksek teknolojili üretim kültürü ve insan kaynağı donanımına sahiptir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası olarak bizler de bu dönüşüme güçlü altyapılarla liderlik ediyoruz. BUTEKOM, ULUTEK Teknopark, Yeni Nesil Araç Mükemmeliyet Merkezi ve diğer projelerimizle sektörlerimizin rekabetçiliğini güçlendiriyoruz. Bursa’nın sektörde geleceği şekillendirmeye aday bir şehir olmanın ötesinde, oyunun kurallarını yeniden yazabilecek potansiyele sahip olduğuna inanıyoruz. Bu vizyonla düzenlenen Next Level Uludağ Zirvemizin sektörümüz ve şehrimiz adına hayırlı sonuçlara vesile olmasını diliyorum.”

RENGİN EREN’İN SÖYLEMLERİ
BTSO Otomotiv Konseyi Başkanı Rengin Eren, otomotiv sektörünün dijitalleşme ve sürdürülebilirlik ekseninde küresel bir dönüşümün merkezinde yer aldığını belirterek, şöyle devam etti:
“Artık araçlar sadece ulaşım aracı değil aynı zamanda akıllı cihazlara dönüştü. Yapay zeka, bu dönüşümün en kritik bileşeni. Sektör olarak bu değişimin sadece izleyicisi değil, oyun kurucu ve hızlandırıcısı olmalıyız. Yapay zeka ve nesnelerin interneti gibi teknolojiler, sektörde yalnızca yenilik değil, yıkıcı dönüşümler oluşturacak. Bu teknolojiler iş dünyası için hem riskler hem de büyük fırsatları beraberinde getiriyor. Geleneksel ekonomide faaliyet gösteren şirketlerin en büyük endişesi, yılların birikimini, yenilikçi bir girişimin birkaç yılda sarsması. Önümüzdeki dönemde birçok sektör liderliği, yapay zekayı en iyi kullanan şirketlere geçecek. Bu yıkıcı değişimi getiren şirketler, klasik ekonomi modelini sürdürenlerden değil, dönüştürücü fikirlere sahip yenilikçi şirketlerden çıkacak.
Veri ve yazılım artık otomotiv sektöründe ‘yeni petrol’ olarak kabul ediliyor. Yetişmiş insan kaynağımız, köklü sanayi kültürümüz ve çevik yan sanayi yapımızla Bursa, Türkiye’nin otomotiv vizyonuna yön veren şehirlerin başında geliyor. Bu dönüşümde Next Level Uludağ Zirvemiz önemli bir kilometre taşı olacak. Bu kapsamda, Yönetim Kurulu Başkanımız Sayın İbrahim Burkay başta olmak üzere, Bilgi İşlem ve Otomasyon Teknolojileri Konseyi Başkanımız Sayın Osman Akın’a, konsey üyelerimize ve katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum.”

OSMAN AKIN VE GELECEK TEKNOLOJİYE YÖN VERMEK
Bilgi İşlem ve Otomasyon Teknolojileri Konseyi Başkanı Osman Akın, konuşmasında, teknolojik dönüşümün sektörler üzerindeki etkisine dikkat çekerek şu noktalara değindi:
“Bugün sadece Bursa sanayisi için değil, Türkiye için de stratejik önemde olduğunu düşündüğümüz bir konuda önemli bir zirveye ev sahipliği yapıyoruz. Otomotiv endüstrisi hem ihracat hem de istihdam açısından Türkiye’nin lokomotif sektörlerinden biridir. İş dünyasının bu dönüşüm sürecini yakalaması gerekiyor. Dünya bilgiye dayalı teknolojilerle dönüşürken, biz de bu süreci en iyi şekilde değerlendirmek istiyoruz. Bu nedenle bugün burada, otomotivde yapay zeka entegrasyonunu konuşmak için bir araya geldik.
Tarih boyunca güce ve zenginliğe ulaşan tüm toplumların ortak paydaşı teknolojidir. İlk Çağ’da Sümerler, sonrasında Abbasiler, Yeni Çağ’da Büyük Britanya ve bugün ABD. Hepsi dönemlerinin en ileri bilgi ve teknolojilerine sahipti. Bugün dünyanın en değerli 10 şirketinden 6’sı teknoloji şirketi. Bunların arasında Tesla ve Amazon gibi devler var. 1903’te kurulan Ford’un piyasa değeri 40 milyar dolar civarında. 2003’te kurulan Tesla’nın değeri ise 1 trilyon dolara yaklaşıyor. Tesla, son teknolojiyi kullanarak Ford’un 122 yılda ulaştığı değere sadece 22 yılda ulaştı. Bu da gösteriyor ki hangi sektörde olursak olalım, geleceği son teknolojiyi kullananlar şekillendirecek.
Yapay zeka, bilişim altyapıları ve makine teknolojileri artık her alanda belirleyicidir. Bu çerçevede BTSO olarak, kentimizin geleceğine yön vereceğine inandığımız yapay zekayı iki gün boyunca değerli konuklarımızla konuşacağız. Güveni ve vizyonu ile her zaman önümüzü açan BTSO Başkanımız Sayın İbrahim Burkay’a ve tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyorum.”
Açılış konuşmalarının ardından etkinliğe sponsor olan CM by Onka Otomotiv, Erener Karoseri&Dizayn, İnallar, Koçaslanlar, Otokoç, Teracity ve Trex firmalarına plaketleri takdim edildi.

ZİRVEDE KİMLER NE KONUŞTU
Zirvenin ilk gün ilk oturumunda Deloitte Türkiye Teknoloji ve Dönüşüm Danışmanlığı Direktörü Berk Kocaman, “Küresel Otomotiv Tüketici Araştırması 2025 Türkiye Sonuçları” konusunda bir konuşma yaptı.
Sonrasında “Türkiye’nin Yapay Zekâ Gelecek Vizyonu” konusu moderatörlüğünü BTSO Bilgi İşlem ve Otomasyon Teknolojileri Konseyi Başkanı Osman Akın’ın yaptığı panelde Bilişim Vadisi Genel Müdür Yardımcısı Tuba Öztepe, TÜBİTAK BİLGEM Yapay Zeka Enstitüsü Müdürü Dr. Mehmet Haklıdır, HAVELSAN Genel Müdür Yardımcısı Ömer Özkan ve MEXT Genel Müdürü Efe Erdem tarafından konuşuldu.
Öğleden sonra Ufuk Açan Konuşmalar bölümünde Kuika Software Yönetim Kurulu Başkanı Süreyya Ciliv bir konuşma yaptı.
Otomotivde Dijitalleşme ve Yapay Zeka ile Rekabet Yarışı paneli ise MEXT Yapay Zeka Merkezi Direktörü Çağatay Özdemir moderatörlüğünde hayata geçirildi. BOSCH Endüstri 4.0 ve Dijital Dönüşüm Lideri Ercan Karadere, Martur International, Grup Akıllı Teknolojiler Direktörü Özlem Altınışık, Coşkunöz Holding ERP ve İş Çözümleri Direktörü Mustafa Mor konuyu masaya yatırdılar.
“Otomotivde AI İnovasyonu: Tasarımda Sınırları Aşmak” oturumu BTSO Otomotiv Konseyi Başkanı Rengin Eren moderatörlüğünde Ford Otosan Tasarım Teknik Lideri Mert İlkin, Dizaynvip Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Erbakan Malkoç, Sedat Öztürk Design Studio Kurucusu Sedat Öztürk’ün katılımı ile gerçekleşti.
Zirvenin ikinci günü ise Ufuk Açan Konuşmacı NeuroVision AI Tech Kurucu ve CEO Zülal Tannur oldu.
Tedarik Zinciri Yönetiminde Dijital Dönüşüm Uygulamaları paneli de Trex Digital YK Başkanı İlhan Özdemir’in moderatörlüğünde ve TOBB Yazılım Meclisi Başkanı Ertan Barut, YASAD Yönetim Kurulu Başkanı Gönül Kamalı, Beyçelik Gestamp Otomotiv Tedarik Zinciri Direktörü Can Sakarya, Tofaş Tedarik Zinciri Geliştirme Müdürü Murat Cesur’un katılımı ile hayata geçirildi.
Öğleden sonra Vaka Çalışmasında, Otomotiv Sektöründe Yapay Zekâ Stratejisi ve Yönetişim konusu Deloitte Türkiye Mühendislik, Veri ve Yapay Zeka Yöneticisi Melisa Altınsoy moderatörlüğünde Doğuş Otomotiv Dijital Dönüşüm ve Kurumsal İletişim Genel Müdürü ve İcra Kurulu Üyesi Koray Bebekoğlu ile konuşuldu.
Deloitte Türkiye Şirket Ortağı, Mühendislik, Veri ve Yapay Zekâ Lideri Barış Yenidünya’nın moderatörlüğünü yaptığı “Veri ve Yapay Zekâ ile Yeniden Tanımlanan Sürüş Deneyimi” konusunda ise Mercedes-Benz Otomotiv Müşteri Deneyimi Birim Yöneticisi Dorukhan Us, Otokoç Otomotiv Mobilite Tribe Lideri Ali Ragıp Duman, Karsan Bilgi Teknolojileri ve Dijital Dönüşüm Lideri Haydar Vural deneyimlerini paylaştılar.

SON SÖZ
Bu önemli etkinlik otomotiv sektörünün her alanındaki bilişim profesyonellerini bir araya getirdi. Bilindiği gibi otomasyon süreçlerine en hızlı adapte olan sektörlerden biri otomotiv endüstrisidir. Otomotiv üretimi, hızlı, esnek ve yenilikçi çözümler gerektirir. Endüstriyel bilgisayarlar, bu süreçlerde verimlilik, üretim takibi ve güvenli çalışma ortamı sağlamak için kritik bir rol oynar.
Bir otomotiv fabrikası genellikle farklı araç modelleri ve bileşenleri üretir. Endüstriyel bilgisayarlar, üretim sürecini otomatikleştirmek, hataları azaltmak ve üretim sürecini optimize etmek için kullanılır.
Bu arada otomotivin içindeki bilişim teknolojileri araç kullanımını kolaylaştırıp, daha güvenli bir hale getirirken; otonom kullanıma doğru hızla evriliyor.
İşte bu açıdan ülkemizde ilk kez düzenlenen “Otomotiv Sektöründe Yapay Zeka Entegrasyonu ve Gelecek Stratejileri” temalı Next Level Uludağ Zirvesi büyük bir önem taşımakta.
Ben bu olanağı sağlayan BTSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, Otomotiv Konseyi Başkanı Rengin Eren, Bilgi İşlem ve Otomasyon Teknolojileri Konseyi Başkanı Osman Akın’a teşekkür ediyorum.