Ticaret Borsaları 5174 sayılı kanun çerçevesinde, borsaya dahil maddelerin alım satımı ve borsada oluşan fiyatlarının tespit, tescil ve ilanıyla ilgilenmek üzere kurulan kamu tüzel kişiliğe sahip kurumlardır. Ticaret Borsaları stoklanabilir, arz – talep dengesi değişen, alım – satım, ihracat – ithalat yapılabilen tarımsal ve hayvansal ürünlerin, serbest piyasa koşullarında ve önceden belirlenmiş asgari miktarlar üzerinden, işlem gördüğü yapılardır. Burada amaç; alıcı ile satıcıyı karşı karşıya getirerek fiyatların serbest rekabet ortamının oluşmasını sağlarlar.

Rotasyona dahil maddelerin alım ve satım işlemini yapan tüm işletmelerin, faaliyet gösterdiği yerin Ticaret Borsası`na üye olması kanuni bir zorunluluktur.

BURSA ZAHİRE BORSASI

Bursa Ticaret Borsası, Bursa Zahire Borsası adı altında ve Değirmenci Halil Ali Paşazade İbrahim Bey başkanlığında, zahire tüccarlarından Mecit Ağa, un tüccarlarından Filibeli Salih Bey, un tüccarlarından Vidinli Ali Efendi, değirmenci Kazım Bey, değirmenci Hamdi Efendi ve değirmenci Ömer Ağa’nın üyeliklerini oluşturduğu bir kurul tarafından 11 Eylül 1924 tarihinde kurulur.

Zahire Borsası, kuruluşu zamanında belediyeye ait bulunan Yeni Tahal’da ve o zamana kadar esnaf lonca odası olarak kullanılmakta bulunan geniş bir mağaza ve bitişiğindeki küçük bir depoda faaliyete başlar. Zahire Borsası’nın personel kadrosu başlangıçta kâtip, üç kolcu ile komiserden oluşur. 1925 yılı temmuz ayı sonuna kadar görevde olan bu muvakkat encümen 1 Ağustos 1925 tarihinde yapılan seçimde aynı kişilerin ekseriyetle kazanmaları üzerine Borsa Encümeni mahiyetini alır.

O tarihte yürürlükte bulunan Borsa Talimatnamesi gereğince, Borsanın mahalli Ticaret ve Sanayi Odası’na bağlı bir müessese olmasından dolayı teşkil olunan Borsa Encümeni’ne Oda Meclisi’nden seçilmiş iki üye de katılır. 15 Aralık 1926 tarihinde ikinci seçimle Borsa Encümeni kurulur. Borsa Talimatnamesi gereğince bu tarihten itibaren Borsa Encümeni’ne, Ticaret ve Sanayi Odası Meclisi’nce seçilmiş iki üye ile birlikte Mıntıka Ticaret Müdürü de üye olarak toplantılara iştirake başlar.

BURSA KOZA BORSASI

1 Haziran 1926 tarihinde Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Meclisi’nden seçilmiş Müteşebbis Heyet ile Zahire Borsası’na ilâveten Bursa’da bir ikinci borsa olarak Bursa Koza Borsası kurulur. Bu borsanın müteşebbis heyeti ipek ve kumaş fabrikatörü Hacı Sabri Bey başkanlığında, kumaş tüccarlarından Hacı Ethem Efendi başkan vekilliğinde ve üye olarak da kavaf Ethem Efendi, attar-aktar- Necip Efendi, Bat Pazarı tüccarlarından Hacı Abdullah Efendi’den oluşur. Zahire Borsası’nda olduğu gibi, Koza Borsası Talimatnamesi gereğince Borsa Encümeni’ne, Oda Meclisi’nden seçilmiş iki üye ile Mıntıka İktisat Müdürü de dâhil edilir.

1928 yılı başından itibaren Zahire Borsası ile Koza Borsası, Ticaret Vekâletinin emiriyle Bursa Ticaret ve Zahire Borsası adı altında birleştirilir ve o tarihe kadar ayrı ayrı tutulan hesap ve işlemler birleştirilerek tek encümen ile idare edilmeye başlanır.

BURSA TİCARET BORSASI

1943 yılı Eylül Ayı’ndan itibaren 4355 sayılı kanuna intibakının yapılmasına başlanılır ve intibak yıl sonunda tamamlanarak, borsa 1944 yılı başından itibaren Bursa Ticaret Borsası adı ile yeni hüviyetine kavuşur. Ekim 1951 tarihinden itibaren yapılan çalışmalar ile borsa, 13 Kasım 1952 tarihinden itibaren 5590 sayılı kanuna intibak ettirilir.

1 Haziran 2004 Tarihi itibariyle 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu yürürlüğe girer. Borsa faaliyetleri bugün de bu kanun hükümlerince yürütülür. Şu anda bir yönetim kurulu ve bir meclis ile yönetilen Bursa Ticaret Borsası’nın 1943 yılındaki düzenlemelerin ardından ilk meclis başkanı Ragıp Armağan olur. Sonra sırasıyla şu isimler meclis başkanlığı yapar: “Ragıp Armağan (1943 – 1946), Fahri Batıca (1946 – 1947), Muhittin Dinçsoy (1947 – 1947), İhsan İpeker (1947 – 1948), M. Nuri Urgancıoğlu (1948 – 1949), Muhittin Dinçsoy (1949 – 1951), M. Nuri Urgancıoğlu (1951 – 1954), Necati Örgen (1954 – 1959), Ali Ferruh Yücel (1959 – 1960), Muhsin İpeker (1960 – 1963), İsmail Üstenci (1963 – 1972), Şükrü Saraçoğlu (1973 – 1974), Alaattin Sütman (1975 – 1978), Hasan Adanur (1978 – 1981), Mustafa Sevi (1981 – 2001), Ekrem Ulukardeşler (2001 – 2007), Bahri Yenidünya (2008 – 2013), Mehmet Aydın 2013 – devam ediyor. “

Borsa yönetim kurulu ise dört yıl için seçilen, meclis üye sayısı yirmiden az olan borsalarda beş kişiden oluşur. Meclis kendi üyeleri arasından yönetim kurulunun başkanını, asıl ve yedek üyelerini tek liste halinde seçer. Yönetim kurulu, kendi üyeleri arasından dört yıl için bir veya iki başkan yardımcısı ve bir sayman üye seçmektedir.

Borsanın kuruluşundan bugüne Yönetim Kurulu Başkanları ise şunlardır:

“Muhittin Dinçsoy (1943 – 1947), M. Nuri Urgancıoğlu (1947 – 1951), A. Tevfik Evrim (1951 – 1959), Mehmet Uslu (1959 – 1960), Necati Örgen (1960 – 1963), Alaattin Sütman (1963 – 1972), Zeki Ersöz (1973 – 1973), Mustafa Haktanırlar (1973 – 1973), Rıza Aydın (1973 – 2013), Özer Matlı 2013 – devam ediyor.”

SON SÖZ

Evet, bugün Bursa Ticaret Borsası 99 yaşına geldi. Dalyaya bir kaldı. BTB Başkanı Özer Matlı ve BTB Meclis Başkanı Mehmet Aydın ile çalışma arkadaşlarına başarılar diliyorum.

Süreçte emeği geçen aramızda olmayanları rahmetle, olanları saygıyla anıyorum.