Bugün 11 Nisan, Bursa Uludağ Üniversitesi’nin kuruluşunun 50. Yılı. Öncelikle Öncelikle BUÜ Rektörü Prof. Dr. Ferudun Yılmaz özelinde tüm BUÜ camiasının 50 yaşını kutluyorum.
Detaylara geçmezden önce size Bursa’nın yüksek eğitim ile ilgili tarihsel süreçte geçirdiği aşamalardan söz etmek istiyorum.
Bursa’da yüksek öğretimin tarihi Osmanlı’nın ilk medresesi ile başlar. Orhangazi 1333 yılında İznik’i fetheder. Bu fetihin ardından bir manastır da medreseye çevrilir. Bu medresenin müderrisliğini Sultan Orhan, Mevlana Davut Kayseri’ye verir. Ondan sonra Konya’da Mevlana Siracettin Konevi’nin öğrencisi olan Mevlana Tacettin Kürd müderris olurken, hatipliğini ise Kara Hoca (Alaattin Esvet) yapar.
Böylece Osmanlı’nın ilk üniversitesi diyebileceğimiz İznik Orhaniyesi hayata geçmiş olur. İznik Orhaniyesi’ni, Bursa’daki Manastır Medresesi (1335), I Murat’ın Çekirge (1366), Yıldırım Beyazıt’ın Yıldırım (1389), Mehmet Çelebinin Yeşil (1419) ve II. Murat’ın Muradiye (1430) Medreseleri izler. Süreçte Bursa’da başka medreseler de kurulur.
Osmanlı’nın ilk hastanesi ve ilk tıp eğitiminin verildiği Darüşşifa 1394 yılında Yıldırım Bayezid tarafından Bursa Yıldırım’da yapılan Yıldırım Darüşşifası’dır.

CUMHURİYET DÖNEMİ VE BURSA’DA YÜKSEK ÖĞRETİM
Cumhuriyet döneminde Bursa Eğitim Enstitüsü, iki yıllık bir yüksek öğrenim vermek üzere 1958- 1959 öğretim yılında Altıparmak’taki eski Haşim İşcan Okulu’nda açılır.
İstanbul Üniversitesi’ne bağlı Bursa Tıp Fakültesi’nin yasal kuruluşu 1970 yılında fiili kuruluşu ise 1972 yılında gerçekleştirilir.
17 Aralık 1970 tarihinde Prof. Dr. Orhan Oğuz’un Milli Eğitim Bakanlığı döneminde Haşim İşcan İlkokulu’nda (daha sonra Osmangazi kaymakamlığı olan) Bursa İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi kurulur.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın 4 Nisan 1974 tarihli onayı ile yine İstanbul Üniversitesi’nce Bursa İktisadi ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nin açılışı gerçekleşir.
11 Nisan 1975 tarihinde TBMM’de kabul edilen kanun ile Bursa Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi tarafından Bursa’da 1970 yılında açılmış olan Bursa Tıp Fakültesi ile Bursa İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nin birleşimi ile hayata geçer.
1975 yılında Milli Eğitim Bakanlığı Yaygın Öğretim Kurumu (Yay Kur) bünyesinde Bursa Yabancı Diller Yüksek Okulu kurulur.
Bursa Teknik Üniversitesi, Bursa’nın ikinci bir devlet üniversitesi olarak 21.07.2010 tarih ve 27648 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Bakanlar Kurulu kararına göre eğitime başlar.
Bursa Orhangazi Üniversitesi, 2011 yılında meclise sunulan tasarıyla Bursa’da Uludağ Kültür ve Eğitim Vakfı tarafından kurulur ve bu üniversite 15 Temmuz darbe girişiminin ardından kapatılır.
Son olarak Mudanya Üniversitesi, kuruluş çalışmaları fikri 2016 tarihinde ortaya atılır. BNG Holding Yönetim Kurulu Başkanı ve Bursa Sınav Okulları kurucusu Gıyasettin Bingöl’ün Bursa’ya bir vakıf üniversitesi kazandırmak hedefiyle, Bursa Eğitim ve Kültür Vakfı 04.02.2017 tarih ve 29969 sayılı yasa Resmi Gazetede ilan edilerek kurulur. 2019 yılında inşaatına başlanan Mudanya Üniversitesi, Bursa Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından 11.03.2022 tarihinde TBMM’den oy birliği ile kanunlaşarak hayata geçer.

BURSA ÜNİVERSİTESİ KURMA DERNEĞİ

Bugün (11 Nisan 2025) 50. Yaşını kutlayan BUÜ’nün kısaca kuruluş öyküsünü anlatmak isterim:

20 Kasım 1965’te Avukat Abdülkadir Aytı başkanlığındaki bir Müteşebbis Heyet oluşturulur. Bu heyet vilayete dernek kuruluşu ile ilgili bir dilekçe verir. Sonuçta 25 kurucu üye ile Bursa’da da, Baro Başkan’ı Zeki Yücel’in başkanlığında, “Bursa Üniversitesi Kurma Derneği” kurulur. Derneğin Kurucu Üyeleri şu isimlerden oluşur:

“Abdülkadir Aytı, Zeki Yücel, İsak Bakiler, Dr. Necati Üster, Dr. Mehmet Ali Büyükçakmak, Mehmet Beysel, Kemal Türkün, Mü min Erden, Hasan Bozkurt, Fahri Batıca, Abdurrahman Şenipek, Şinasi Beken, Dr. Necati Vural, Dr. Orhan Keskin, Dr. Pertev Günday, Sabahattin Köksal, Kemal Bengü, Memduh Üreyen, Ertuğrul Mat, Semih Odman, Dr. Mirat Olgaç, Dr. Behiye Olgaç, Semih Sevilen, Salih Kiracıbaşı, Muvaffak Ersöz.”

Avukat Zeki Yücel (Bursa Barosu Arşivi) Bursa Üniversitesi Kurma Demeği’nin ilk yönetim kurulu ise şu isimlerden oluşur:

“Avukat Zeki Yücel (Başkan), Doktor Behiye Olgaç (Başkan Vekili), Avukat Abdülkadir Aytı (Genel Sekreter), Yüksek Mühendis Kemal Türkün (Sayman), Bursa Milli Eğitim Müdürü İshak Bakiler, Avukat Ertuğrul Mat, Bursa Esnaf Dernekleri Başkanı Memduh Üreyen, Doktor Necati Üster, Doktor Necati Vural.”

Bu dernek ve onları destekleyen insanlar büyük mücadeleler verir. Üniversite kurulursa Bursa’yı komünistler basar denir. İnsanlar arsalarını kampüs için satmazlar ama sonuçta üniversitemiz 11 Nisan 1975’de kurulur.

Bugüne kadar Kurucu Rektör Prof. Dr. Fethi Tezok, Prof. Dr. Nihat Balkır, Prof. Dr. Ayhan Kızıl, Prof. Dr. Mustafa Yurtkuran, Prof. Dr. Mete Cengiz, Prof. Dr. Kamil Dilek, Prof. Dr. Yusuf Ulcay, Prof. Dr. Ahmet Saim Kılavuz ve son olarak da Prof. Dr. Ferudun Yılmaz üniversitemizi yönetme onuru yaşadı. Her biri kendi yoğurt yiyişleri içinde kendi doğrularını  hayata geçirmeye çalıştı. Aramızdan ayrılanları rahmetle anıyorum, aramızda olanlara da teşekkür ediyorum.

BUÜ 50. YIL KUTLAMASI
Üniversitemizin 50 yıl kutlamaları Solo Türk’ün özel bir uçuş gösterisiyle başladı. Eski rektörlere, rahmetli olanların ailelerine; Bursa Üniversitesi Kurma Derneği’nin hayatta olan Bursa’daki üyeleri Turhan Tayan, Recai Dinçer ve Nurhan Hüryaşar’a, Vakıf kurucularına, üniversiteye katkı koyan yaklaşık 25 sanayici ve iş adamlarına vefa ödülleri töreni, sergi, konser ve farklı programlarla 50. Yıl kutlandı.
Solotürk’ün saat 16.00’daki gösterisinin ardından kokteyl düzenlendi. Prof. Dr. Mete Cengiz Kültür Merkezi’ne geçildikten sonra Prof. Dr. Cafer Çiftçi bir açılış konuşması yaptı. Halk Oyunları Gösterisinin ardından Rektör Prof. Dr. Ferudun Yılmaz 50. Yıl konuşmasını yaptı.
Vefa Ödülleri Takdimi ve konuşmaların ardından BUÜ Devlet Konservatuarı konseri, sonrasında da Bursa Türküsü icrası gerçekleşti. Son olarak da 50 Yıl Pastası kesildi. Ve tören sona erdi.
Etkinlikte ziyaretçileri, Üniversitenin 50 yıllık geçmişini anlatan özel bir sergi karşıladı. Halk Oyunları Topluluğu’nun gösterisi ile devam eden programda BUÜ’de görev yapan tüm rektörler ve aileleri için “Vefa Ödülleri” takdim edildi. Devlet Konservatuvarı öğrencilerinin konseri sonrası bugüne özel hazırlanan Bursa Türküsü’nün icrası yapıldı. Son olarak da 50. yıl pastasının kesildi.
Evet, Ferudun Yılmaz Hoca ve çalışma arkadaşlarına başarılar diliyorum. Burada bir akademisyen olarak farklı değerlendirmeler de yapmak isterdim ama yeri değil. Onları sonraya bırakıyorum.
Not: Bu sürecin detaylarını merak eden okurlarıma 2014 yılında yazdığım ve Bursa Uludağ Üniversitesi’nin bastığı Belge ve Tanıkların Işığında Uludağ Üniversitesi’ni Kuran Dernek kitabımı öneririm. Kitaba bu blogdaki kitaplar bölümünden ulaşabilirler.
https://muratkuter.com.tr/kitaplar/bursa-universitekuran-dernek/