Ülkemiz önemli bir değerini kaybetti. ÇEKÜL Vakfı kurucusu ve başkanı Prof. Dr. Metin Sözen hoca aramızdan ayrıldı.
Metin Hoca yaşamını doğa ve kültüre adayan bir bilim insanıydı. ÇEKÜL (Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı) ülkemizin doğal, tarihsel ve kültürel varlıklarını korumak amacıyla 1990 yılında Metin Hoca başkanlığında ona inanmış ve bu yola gönül koymuş 25 kişi tarafından vakıf statüsünde kurulmuştu.
Ayrıca Metin Hoca ÇEKÜL vakfı ve Mimarlar Odası ile birlikte; 22 Temmuz 2000’de Bursa’da, 52 tarihi kent belediyesinin bir araya gelmesiyle dönemin Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Erdoğan Bilenser‘in başkanlığında kurulan Tarihi Kentler Birliği‘nin kuruluşunda önemli rol oynamıştı.
Uzun yıllar Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları’nın üyeliğini ve başkanlığını yapan Prof. Dr. Metin Sözen, Türkiye’ye çevre ve kültür öncelikli yeni bir gündem getirdi. Bu noktada ülke-bölge-havza-kent ölçeğinde planlama-uygulama çalışmaları yapılması ve bunların hedeflenen amaçlara uygun biçimde yaşama geçirilmesi yolundaki girişimleri, oluşumuna katkı sağladığı Tarihi Kentler Birliği’nin 2000 yılında kurulmasıyla somut sonuçlara yönelmişti.

KIRAYOĞLU NE DEDİ?
1990 yılında Metin Hoca başkanlığında ona inanmış ve bu yola gönül koymuş 25 kişi tarafından ÇEKÜL vakfı kurulurken, kurucular arasındaki tek Bursalı Mimar Mithat Kırayoğlu’ydu. Kırayoğlu, uzun yıllar Metin Hocanın yol arkadaşlığı dışında ÇEKÜL Başkan Yardımcılığı görevini de yürüttü. O Metin Hoca ile ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
“Metin Sözen hoca bu ülkeye yeni bir gündem getirerek doğa ve kültür önceliğinde bir bakış açısıyla ülkemizdeki değerlerin ortaya çıkarılması ve korunması noktasına farklı bir vizyon getirdi. Onunla uzun Anadolu yolculuğumuzda her şehirde bu işe gönül vermiş insanları bulduk. Çok üzgünüz, ülkemiz yeri doldurulamayacak büyük bir değerini kaybetti.”
BİRKAÇ ANIM
Metin Hoca ile ilk Tayyare Kültür Merkezi’nde 2000 yılında Tarihi Kentler Birliği’nin kuruluş toplantısında tanışmıştım.

Ayrıca BUSİAD danışmanlığına başladığım yıldı. O yıl 2003 Yılı Doğan Ersöz ödülleri verilecekti. Muharrem Yılmaz Doğan Ersöz Ödülü; Hüseyin Özdilek, Erdoğan Bilenser ve TOFAŞ Eğitime Destek Ödülü; Emin Özler ile Osman Yağmurdereli Meslek Ödülü ve Prof. Dr. Metin Sözen hoca da Çevre Ödülü alacaktı. Tören 2004 yılında Almira Otel’de yapılmıştı. Ve o törende Metin Sözen hoca yaptığı ders niteliğindeki konuşma ile büyük alkış almıştı.

Daha sonra BUSİADEVİ’nin konferans salonunda Çağdaş Şehirleşme üzerine bir paneli dinliyordum. Prof. Dr. Metin Sözen, Prof. Dr. Bozkurt Güvenç, Doğan Kuban ve Oktay Ekinci panelistlerdi. Bu panelde Metin Hoca ile Doğan Kuban’ın içerikleri müthiş bilgilerle dolu konuşmaları konuşmayı aşmış ve diyalog biçiminde nerede ise tüm panel süresini doldurmuştu. Oturum başkanı sözü Bozkurt Güvenç hocaya bıraktığında o esprili bir dille “Ne anlatayım ki Metin ve Doğan beyler tüm süreyi bitirdiler” gibilerinden bir takılmada bulunmuştu.

PROF.DR.METİN SÖZEN KİMDİR?
Metin Sözen (d. 24 Mayıs 1936, Harput-Elâzığ ö. 31 Temmuz 2025, İstanbul). İTÜ Mimarlık Fakültesi Emekli Öğretim Üyesidir.
Türkiye’deki doğal, tarihsel ve kültürel mirasın önemine uygun korunması, değerlendirilmesi ve tanıtılması amacıyla yoğun çaba gösteren bir bilim insanı olan Prof. Dr. Metin Sözen’in Safranbolu, Kastamonu, Bursa, Edirne, Uşak, Afyonkarahisar, Denizli, Karaman, Ağırnas, Tokat, Amasya, Gümüşhane, Sivas, Malatya, Elâzığ, Kars, Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep, İstanbul başta olmak üzere değişik ölçekte yerleşme birimlerinden TBMM’ye bağlı Milli Saraylara uzanan çizgide gerçekleştirilen, kamu-yerel-sivil-özel birlikteliğine dayalı, kalıcı uygulamaları bulunur.
Prof. Dr. Metin Sözen, TBMM Başkanlığı Kültür ve Sanat Danışmanı, Bilim ve Değerlendirme Kurulu Başkanı olarak, yeniden yapılanma süreci içinde “Devletin Evi Saray” başlığı altında geliştirdiği “Saray Müze”, “Müze İçinde Müze”, “Depo Müze”, “Fabrika Müze” kavramlarının ışığında 1984 yılından itibaren, 25 yıl içinde Dolmabahçe, Beylerbeyi, Yıldız saraylarında, Aynalıkavak, Küçüksu, Ihlamur, Beykoz, Maslak kasırlarında ve Yalova Atatürk köşklerinde bilimsel çalışmaları yönetir.
Bu çalışmalarıyla TBMM Başkanlığı “Üstün Hizmet Ödülü”, Kültür ve Turizm Bakanlığı “Koruma Onur Ödülü”, Vakıflar Genel Müdürlüğü “Vakıf İnsan Ödülü”, “Ağa Han Mimarlık Ödülü” ve Kültür ve Turizm Bakanlığı 2007 yılı “Kültür ve Sanat Büyük Ödülü”, 2013 yılında ise “Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü”nü Tarihi Kentler Birliği adına alır. Çalışmalar yürüttüğü kentlerde ve kurumlarda caddelere, sokaklara, kitaplık ve kültür merkezlerine, çocuk parklarına ismi verilir; üniversitelerin fahri doktora ve kentlerin fahri hemşeriliğine uzanan çok çeşitli değerlendirmelerle nitelenir.

Tarihi Kentler Birliği, koruma çalışmalarını teşvik etmek amacıyla düzenlediği Kültürel Mirası Özendirme Yarışması kapsamında, “Metin Sözen Koruma Büyük Ödülü” TKB üyesi belediyelere her yıl takdim edilir.
İstanbul’da da benzer doğrultuda, değişik nitelikte bir dizi etkinliği yönetir. Bunlar arasında Kabataş Eğitim Vakfının özenle düzenlediği “Kabataş Kültür Merkezi” etkinlik programı da bulunur.
Prof. Dr. Metin Sözen’in, süreklilik isteyen bu çabalarına bağlı olarak değişik dillerde yayınlanmış eserleri; kültürel birikimin yitirilmeden tanıtılması ve yaygınlaştırılması amacıyla önderlik ettiği, katkıda bulunduğu, ulusal ve uluslararası ödüller alan belgesel film çalışmaları; öncelikle “Mimar Sinan” olmak üzere geçmişin önemli yaratıcılarını, dönemlerinin yapısı içinde değerlendiren çok yönlü araştırma ve yayınları bulunur.
SON SÖZ
Evet, bir ülkenin değerleri kolay kolay yetişmiyor. Ve onlar aramızdan ayrıldığında yerleri de kolay kolay dolmuyor.
Metin Sözen hoca aramızdan ayrıldı. Ülkemiz kültür, doğa, mimarlık ve çevre dünyası bir değerini kaybetti. Öncelikle hepimizin başı sağ olsun.
Sözen Ailesi ve ÇEKÜL’e de ayrıca başsağlığı diliyorum.