Dünyadaki çevre sorunlarına yönelik iyi niyetli girişimlere göz attığımızda II.Dünya Savaşı’ndan (1938- 1945) sonra başlamış olduğunu görürüz. Bu hareket 1960’lı yıllardan sonra hız kazanır. Bu süreçten sonra çevre problemleri; uluslararası konferans, zirve, sözleşme ve raporlar ile küresel siyasetin gündemine yerleşir. Bu alanda ilk uluslararası diplomatik girişim 1972 yılında Stockholm konferansı ya da bir diğer adı olan BM İnsan Çevresi Konferansı ile başlar.
1983 senesinde BM çatısı altında kurulan Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu ile çevre diplomasisi ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi ön plana çıkar. Daha sonra 1987 yılında BM Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu (Bruntland Komisyonu) Bruntland Raporu ile ‘‘Ortak Geleceğimiz’’ teması ile çevre diplomasisi ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisini her yönü ile masaya yatırır.
ICLEI VE BURSA
Uluslararası Yerel Çevre Girişimleri Konseyi/ International Council for Local Enviromental Initiatives (ICLEI) ağırlıklı olarak yerel ve bölgesel yerleşim yerlerinin sürdürülebilir kalkınma faaliyetlerine destek vermek amacıyla, 1990 yılında ABD’de, STK olarak kurulur. Merkezi Almanya’nın Bonn şehrindedir. Halen 125’den fazla ülkede faaliyet gösterir. Kuruluş, küresel bazda oluşturduğu ağ ile 2.500’den fazla yerel ve bölgesel yönetimlere, sürdürülebilir şehirleşmenin karmaşık sorunlarına entegre çözüm önerileri sunar. Kuruluş ayrıca, yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası paydaşlarla yakın temaslarda bulunur, iş birlikleri yapar.
1994-1999 yılları arasında Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapan Erdem Saker, katıldığı uluslararası bir toplantıda ICLEI yetkilileri ile tanışır. Bu tanışıklığın ardından konuya el atan Erdem Saker, o dönemler etkin olan Yerel Gündem 21’e konuyu taşır. Böylece mahallere, muhtarlara ve çocuklara ulaşılmaya başlanır. Bursa’da ve ülkemizde ilk kez atıkların geri dönüşebilenlerin ayrı torbalarla toplatılması gündeme gelir. Ve yavaş yavaş bu hareket başlatılır.
O günden bu yana konu genişler ve yerel yönetimler çeşitli projeler geliştirir.
ULUSLARARASI SIFIR ATIK İTTİFAKI/ZWIA
Bu arada 2002 yılında Uluslararası Sıfır Atık İttifakı/Zero Waste International Alliance (ZWIA) kurulur ve ilk Sıfır Atık Zirvesi Yeni Zelenda’da yapılır. Sıfır Atık Uluslararası İttifakı (ZWIA) tarafından kabul edilen tanım şöyledir:
“Tüm ürün, ambalaj ve malzemelerin sorumlu bir şekilde üretilmesi, tüketilmesi, yeniden kullanılması ve geri kazanılması yoluyla tüm kaynakların yakılmadan, çevreye veya insan sağlığını tehdit eden toprağa, suya veya havaya deşarj edilmeden korunmasıdır.”
Ülkemizde de çevre konusu ve sıfır atık konusu çeşitli STK’lar tarafından yıllardır gündeme taşınır. Bakanlık, Yerel yönetimler de bu alanda çeşitli çalışmalar yapar.
Yine ülkemizde “Sıfır Atık” projesi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın tarafından 27 Eylül 2017’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde gündeme getirildi.
BURSA’DAN YILDIRIM BELEDİYESİ GİRİŞİMLERİ
Yıldırım Belediyesi de İyi Örnekler içinde Mama Üretim Tesisi Projesi ile yer alıyor. Yıldırım Belediyesi’nin topladığı yemek atıkları, Mama Üretim Tesisi’nde kedi köpek mamasına dönüştürülerek başta Sokak Hayvanları Tedavi Merkezi ve Doğal Yaşam Alanı olmak üzere hayvansever vatandaşlara ulaştırılıyor.
Yıldırım Belediyesi Sıfır Atık ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’nde kurulan Mama Üretim Tesisi ile haftalık toplanan 4 ton yemek atığı kedi ve köpeklerin yiyeceği hazır mamaya dönüşüyor. Fabrika, kamu hastanesi ve lokantalardan toplanılan gıda atıkları içerisine eklenen vitamin ve mineralli besinler işlenip paketleniyor.
Burada daha birçok proje hayata geçiriliyor ve Yıldırım Belediyesi bu alanda çeşitli projelerle ödüle layık görüldü. Şöyle bir anımsarsak:
“2019 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimi konusunda yetkilendirilmiş kuruluş olan Aydınlatma Gereçleri İmalatçıları Derneği (AGİD) tarafından gerçekleştirilen yarışmada ‘E-Atıklarda Fark Yaratan Belediyeler’ listesinde Elektronik Atıklar Kategorisi’nde Türkiye 1’incisi oldu.
2020’da Gerçekleştirilen Altın Karınca Ödülleri’nde ‘Anne Eli Değsin Projesi’ ödül aldı.
2022 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 5 Haziran Dünya Çevre Günü Etkinlikleri kapsamında düzenlenen, ‘Çevre ile Dost Ol İyi Uygulama Ödülleri Yarışması’nda ‘Ömrünü Tamamlamış Otomobil Lastiğinden Asfalt Üretimi’ projesi birincilik, ‘Sıfır Atık Hareketi’ (TAT Tesisi ve Kompost Tesisi) projesi 3.’lük ödülü aldı.
2022 yılında Türkiye Belediyeler Birliği Çocuk Dostu Şehirler Fikir ve Proje Yarışması’nda ‘Yıldırım Çevre Müfettişlerini Arıyor’ projesi ödül aldı.
Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği’nin düzenlediği 2023 Sağlıklı Şehirler En İyi Uygulama Yarışması’nda Sağlıklı Çevre Kategorisi’nde Kompost Üretim Tesisi ödül aldı.
Marmara Belediyeler Birliği’nin yaptığı 2024 yılı Altın Karınca Ödülleri’nde Yönetişim ve Katılımcılık Kategorisi’nde ‘Yıldırım’ın Çevre Müfettişleri’ projesi ödül aldı.”
Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz bu konuda şöyle diyor:
“İnsan; geçmişi, bugünü ve geleceğiyle bir bütündür. Yıldırım Belediyesi olarak biz de hem geçmişi hem bugünü hem de geleceği ihya etmeye gayret ediyoruz. Bizim gelecekten anladığımız; çocuklarımıza sağlıklı, güvenli ve yeşil bir dünya bırakmaktır. Bu bağlamda; bir yandan yeşil alanlarımızı artırırken, bir yandan da evlatlarımıza daha yaşanabilir bir çevre sunmanın gayreti içindeyiz. Etkin geri dönüşüm faaliyetleriyle hava kirliliğini ve su kirliliğini önemli ölçüde azaltabiliyoruz. Çevreye duyarlı uygulamalarımızla insan sağlığını tehdit eden durumların önüne geçiyor, çevremizi koruyarak gelecek nesillere bırakıyoruz. Cumhurbaşkanımızın kıymetli eşi Emine Erdoğan himayelerinde başlatılan sıfır atık çalışmaları ile hem çevremizi koruyor hem de ekonomimize artı değer katıyoruz. Yıldırım Belediyesi olarak, Yıldırım’ı tam anlamıyla çevre dostu bir kent haline getirmek için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.”
SON SÖZ
Hedef 2050’de Karbonsuz bir dünya. Yıldırım Belediyesi’ni kutluyorum.


